Filed under: Kronolojik Olaylar, tarih ders notları, tarih dersi konu anlatımı, tarih dersleri
>İ.Ö. 8500-7000, Ortadoğu’da çiftçiliğe geçiş
İ.Ö. 3500-3000 Dicle-Fırat ve Nil vadilerinde uygarlığa geçiş
İ.Ö. 4000-3000, Uygarlığın Sümer’de doğuşu
İ.Ö. 3000 sabanın icadıyla insanların tarımda hayvan gücünden yararlanmanın yolunu bulmaları
İ.Ö. 3000 dolayları, yazılı kayıtların başlayışı
İ.Ö. 2000′den az önce, Mezopotamya çevresindeki bölgelerde taşra uygarlıklarını kurmaya başlayan toprak aristokrasilerinin doğmasını
kolaylaştıran koşulların oluşması.
İ.Ö. 1700 dolayları, Hammurabi tarafından insanlığın ilk yasa derlemelerinin çıkarılışı.
İ.Ö. 1700, Avrasya bozkırı kökenli barbar halklar akınlarının Avrupa’nın Atlantik kıyılarına ulaşması.
İ.Ö. 1300 dolayları, alfabetik yazının Suriye’de ve Filistin’de yaygınlaşması.
İ.Ö. 1000 yıllarında, Ortadoğu uygarlığının iki uç bölgesinde (Filistin ve İran’da) verimli düşünce akımlarının doğuşu.
İ.Ö. 700′den az önce Orta Asya’dan ve Güney Rusya’dan göç etmiş İskitler’in Ukrayna’da bir kabileler imparatorluğu kurup, Yunan dünyasıyla
ticarete girişmeleri.
İ.Ö. 6. yüzyıl, Lidya Krallığı’nda sikke paranın dolaşıma konması
İ.Ö. 6. yüzyıl, İyonyalı filozofların dünyayı ve insanı akılla kavrama çabası
İ.Ö. 500 dolayları, Çin uygarlık biçiminin temel öğelerinin ortaya çıkışı.
İ.Ö. 500 dolayları, Kastların ve Hind dininin kendine özgü vurgularının biçimlenişi
İ.Ö. 330, Pers İmparatorluğunun Makedonyalıların saldırısıyla yıkılması
İ.Ö. 320, İskender’in İndüs Vadisi’ne girmesi
İ.Ö. 146, Roma’nın Makedonya’yı ve Yunanistan’ı fethetmesi.
İ.Ö. 30, Roma’nın Mısır’ı fethetmesi
İ.S. 70-100, Dört İncil’in yazıldığı yıllar
İ.S. 193, Roma Barışı’nın şiddete başvurulmasıyla bozulması.
İ.S. 372, Hunlar’ın Güney Rusya’ya girip Ostrogotları sürüşleri
İ.S. 378-511, Roma imparatorluğu’nun büyük barbar akınlarıyla çökmesi
İ.S. 410, Hun korkusuyla Roma sınırlarını zorlayan Vizigotlar’ın Roma kentini yağmalamaları ve İspanya’yı geçip krallıklarını kurmaları.
İ.S. 451, Kalkedon (Kadıköy) Kurultayı’nın Papa’nın çağrısıyla toplanıp, kutsal üçleme öğretisinin Papa Büyük Leon’un saptadığı biçimiyle
benimseyip, “monofizist” biçimini reddedişi,
İ.S. 453, Attila’nın ölüşü ve Hun Konfederasyonu’nun dağılması
İ.Ö. 552, Japonya’ya ulaşan Budist misyonerler topluluğunun önemli başarılar elde etmesi.
İ.S. 565′ten sonra (Doğu) Roma İmparatorlarının “Bizans İmparatoru” denmeye başlanışı.
İ.S. 568′den sonra, Cermen kabilesi Lombartların Bizanslıları İtalya’nın iç bölgelerinden çıkan buraların denetimini ellerine geçirmeleri.
İ.S. 572, Türk İmparatorluğu’nun haneden kavgalarıyla ikisi de iç kavgalarla yıpranan doğu ve batı ordularına bölünmesi
İ.S. 600 dolayları, Hint Okyanusu’nda Hindu gemicilerin yerini Müslümanların alması.
İ.S. 622, Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye göçü.
İ.S. 632-1000 arasında İslam’ın Hızla yükselişi ve Ortadoğu’da Kuzey Afrika’da İspanya’da yayılışı,
İ.S. 632, Hz. Muhammed’ön ölümü
İ.S. 636, Arap ordusunun Bizans’ı Suriye’den ve Filistin’den çıkarması
İ.S. 641, Arap akıncı birliklerinin Mezopotamya’yı ele geçirişleri
İ.S. 642, Arap akıncı birliklerinin Mısır’ı ele geçirişleri.
İ.S. 651, İran ve Mezopotamya’da Sasani iktidarının sona ermesi
İ.S. 651, Arap akıncı birliklerinin İran’ı ele geçirmeleri.
İ.S. 711, Vizigot krallığının sona ermesi.
İ.S. 711-715, Kuzey Afrika’nın ve İspanya’nın Müslümanların denetimine geçmesi
İ.S. 715, İslamların Kuzeybatı Hindistan’daki Sind Bölgesinde, daha sonra da Hint Okyanusu’nda üstünlüğü ele geçirmeleri
İ.S. 717-718, Müslümanların Konstantinopolis’i kuşatmaları
İ.S. 750, Emeviler’in halifelik döneminin sona ermesi
İ.S. 751, Talas Meydan Savaşı’nda Çin’e bağlı birkaç vahanın Müslümanlara kaptırılışı.
İ.S. 756, baskı aygıtının Çin’de bulunuşu.
İ.S. 800, Şarlman’a Papa tarafından Romalıların imparatoru olarak taç giydirilişi.
İ.S. 800′den birkaç yıl sonra, Bizans İmparatorunun Şarlman’ın imparatorluğunu tanımasıyla Batı Roma İmparatorluğunun yeniden kuruluşunun
yasallaşması.
İ.S. 831-1000 arası, Danimarka’nın İsveç’in ve Norveç’in Hristiyanlığa geçmeleri.
İ.S. 840, Uygurların yıkılışı
İ.S. 845, Budizmin Çin’de resmen yasa dışı sayılması; bunun üzerine Kore’de devlet dini yapılıp iyice benimsenmesi
İ.S. 900 dolaylarında, Türk askerlerinin kabilelerinin, İslam devletlerinin siyasal yaşamına egemen olmaya başlamaları.
İ.S. 900-14. yüzyıl ortaları, Avrupa’da toprakların tarıma açılışı.
İ.S. 989, Rusya’nın Hristiyanlığa geçişi.
İ.S. 1000 dolayları, kolonileşme ve ticari yayılma sürecinin başlayışı
İ.S. 1000 dolayları, Gazneli Mahmut’un akınlarıyla İslam’ın Hindistan’ın İç bölgelerini ele geçirmeye başlaması.
İ.S. 1000, Macaristan’ın Hristiyanlığa geçmesi
İ.S. 1000 Hristiyanlığın Uzakbatı ülkelerinde Kelt, Cermen ve Slav kabileleri arasında yayılması.
İ.S. 1000-1300 arası, Avrupa’da kasabaların hızla gelişmeleri.
İ.S. 1000-1453 arası, İslamlığın Hindistan’da, Doğu Avrupa’da, Orta Asya’da yayılışı.
İ.S. 1000-1500, İslam mimarlığının görkem ve incelik dönemi
İ.S. 1054, Katolik-Ortodoks bölünmesinin, Papa ile Konstantinopolis Patriğinin birbirlerini afaroz etmeleriyle yaratılışı.
İ.S. 1071, Malazgirt Savaşı ile Türklerin Hristiyanlık (Bizans) dünyasına karşı başarılı olup, Anadolu’nun iç bölgelerinin denetiminin Selçuk
Türklerine geçişi.
İ.S. 1096-1099, Birinci Haçlı Seferi.
İ.S. 1171, Galler ülkesinin ve İrlanda’nın Anglo-Norman şövalyelerince fethinin tamamlanışı.
İ.S. 1204, Dördüncü Haçlı Seferi’nde Konstantinopolis’in ele geçirilip yağmalanması ve kısa yaşamlı Doğu Latin İmparatorluğu’nun kurulması.
İ.S. 1206-1227, Cengiz Han’ın yönetim dönemi
İ.S. 1254; Avrupa’da imparatorluğun çökmesiyle, Papalığın, Latin Hristiyanlık dünyasının evrensel hükümeti olduğunu ileri süren tek kurum
olarak kalışı.
İ.S. 1300′den sonra, Japonların geniş çaplı denizcilik eylemlerine girişmeleri.
İ.S. 1300′den sonra, Cermen ve Frank şövalyelerinin, Baltık ve Doğu imparatorluklarını kurup, ticaret etkinliklerine girişmeleri
İ.S. 1337-1453, Yüzyıl Savaşları, İngiltere ile Fransa arasında, kiralık askerlerle yürütülen her yeri yakıp yıkıp yağmalayıcı savaşlar.
İ.S. 1347-1351, Avrupa’da Veba salgını
İ.S. 1300, Rönesans’ın İtalya’da biçimlenmeye başlanışı.
İ.S. 1354, Türkler’in Çanakkale Boğazı’nı geçip Gelibolu Yarımadasını ele geçirerek, Avrupa’ya adım atmaları.
İ.S. 1389, Kosova Savaşı’nda Sırpları yenen Türklerin Balkanlarda askeri üstünlüğü ele geçirmeleri.
İ.S. 15. yüzyıl İnkalar’ın And Dağları’ndaki merkezlerinde yayılan imparatorluklarının Peru’da merkezi bir rejim kurması.
İ.S. 1417, Papalık monarşisinin Konstanz kurultayında onaylanmasıyla Protestan-Katolik ikililiğinin azaltılması
İ.S. 1430, Çinlilerin denizlerden çekilmesiyle Japonların Güneybatı Pasifik’te deniz üstünlüğünü ele geçirmeleri.
İ.S. 1453, Konstantinopolis’in Türklerin eline geçmesi, bunun üzerine, Rusların Ortodoks kiliselerinin Hristiyanlığın son kalesi olduğuna inanmaları,
İ.S. 1480 Moskova, Dükü III. İvan’ın Altınordu egemenliğini tanımayıp, “Çar” sanını alarak bağımsızlığını ilan edişi.
İ.S. 1492, Kolomb’un okyanusu aşması
İ.S. 1492, Müslüman Faslıların Avrupa’daki son kalesi Grenada’nın alınışı, bu olayla Hristiyan haçlı ruhunun körüklenmesi
İ.S. 1500, İtalyan Rönesansı’nın doruğuna ulaşması
İ.S. 1500′den sonra, Avrupa’nın deniz üstünlüğü kurması
İ.S. 1500-1650, Avrupa’da fiyatların hızla yükseldiği “Fiyat Devrimi”
İ.S. 1500-1700 arası milyonlarca kilometrelik ülkenin milyonlarca insanın islam yönetimine sokulmasıyla İslam tarihinin en parlak dönemi
1508 Şah İsmail’in Bağdat’ı fethetmesi
1509 Portekizlilerin İslam filosunu Umman Denizi’ndeki Diu limanı açıklarında yenilgiye uğratmaları ve Hint Okyanusu’nda üstünlük kurmaya
başlamaları,
1511, Akdeniz’de, Türk İspanyol ve Portekiz güçleri arasında uzun deniz savaşlarının başlayışı.
1512-1520, Yavuz Sultan selim yönetimi dönemi
1513, İlk Portekiz tacirin Güney Çin kıyılarına gelmesi
1514, Şah İsmail yanlılarının Anadolu’da büyük bir ayaklanmayı kışkırtmaları,
1514, Çaldıran savaşında Şah İsmail’in yenilgiye uğratılması
1515, Portekizlilerin Hürmüz Adası’nda üs kurmaları
1517, Luther’in Wittenberg’deki Kilisenin kapısına 95 maddelik tezini asmasıyla Protestanlık hareketinin başlaması.
1520-1566, Kanuni Sultan Süleyman yönetimi dönemi
1521, Cortez’in yeni Dünya’nın hazinelerinin kapısını (İspanyollara) açması,
1526, Mohaç Savaşı’nda Türkler’den kaçan Macar kralının ölmesiyle, V. Karl’ın Bohemya ve Macaristan taçlarını ele geçirmesi.
1526, Timur soyundan gelen Babür’ün Hindistan’ı ele geçirmesiyle, Babür İmparatorluğunun kurulması.
1534, İngiltere’nin Papalık ile ilişkilerini koparması, İngiltere kilisesinin yavaş yavaş Protestanlığı benimsemesi
1534-1603, İngiltere’de Tudor hanedanı yönetimi ve bölük pörçük reformlar dönemi
1536, Fransa kralının, Habsburg gücüne karşı, Osmanlı imparatoruyla imzaladığı ittifak anlaşması.
1552, Korkunç İvan’ın Altınordu Hanlığı başkenti Kazan’ı ele geçirişi, bunu izleyen dört yıl içinde Aşağı Volga bölgesinin fethini tamamlaması.
1560, İspanyolların, İtalya’yı istila edip, papalık topraklarını ele geçirip, Reform karşıtı harekete izin vermemeleri; bunun üzerine, Papaların
Hasbburglular ile işbirliğine girişimleri.
1568-1609, Felenekler’in İspayol yönetimine karşı ayaklanmaları
1580-1640, İspanyolları Portekiz’i ve imparatorluğunu kendi imparatorlularına katmaları
1587-1629, Safevi devleti yöneticisi Büyük Şah Abbas yönetimi dönemi
1590, dolayları mikroskopun icadı.
1598, İspanyol üstünlüğü döneminin başlayışı
1600, denizlerde yeni bir güç dengesiyle, Hint Okyanusu’nda İspanyol ve Portekiz gemilerinin yerini Felemenk, İngiliz, Fransız gemilerinin alışı
1600, Felemenk Doğu Hindistan Kumpanyası’nın kurulması
1600′den sonra, İngilizlerin Hint Okyanusu’nda ticaret etkinliklerine başlamaları
1601, İngiliz Doğu Hindistan kumpanyası’nın kurulması
1608, bir Polonya ordusunun Moskova’yı ele geçirip bir kukla yönetim kurması
1608 dolayları, teleskopun icadı
1618-1648, Otuz Yıl Savaşları
1620, ingilizlerin Massachussets kolonisini kurmaları
1626, Felemenkler’in New York’ta koloni kurmaları
1636, Japon hükümetinin, kendi iç sorunlarından dolayı açık deniz gemiciliğini uyruklarına yasaklaması
1638, Japonya’nın kabuğuna çekilme politikası
1640′lar, İngiliz, Fransız ve Felemenk girişimcilerinin, şekerkamışı ticaretini Portekizlilerin ve İspanyolların elinden alıp başı çekmeleri,
1642-1648, İngiliz iç savaşları
1648, Westphalia Antlaşması, bunun sonucunda İtalya’nın ve Almanya’nın bölünmesi ile ortaya çıkan küçük devletlerin, duruma göre Fransa’nın
yanında ya da karşısında yer almaları.
1648, Fransız üstünlüğünün başlaması
1648, İngiltere’de Parlamento egemenliğinin kurulması
1648-1715, XVI. Louis yönetimi dönemi
1648-1789, Avrupa’nın Eski Rejim ve kolonici yayılma dönemi
1649, İngiliz kralı I. Charles’in idamı
1653-1689, Fransa’nın rakipleri karşısında kesin üstünlüğe sahip olduğu dönem
1688, İngilizlerin İspanyol armadasına karşı zafer kazanmaları
1689, Petro’nun Avrupa gezisi dönüşü, geniş çaplı reform hareketlerini başlatması
1696, Petro’nun Türklere karşı başarısı
1700-1721, Petro’nun İsveçlileri yenilgiye uğratabilip, Finlandiya Körfezinde denize açılabilmesi
1701-1714, İspanyol Taht Savaşları sırasında, Avusturyalıların, İspanya’nın bölüşülmesinde en büyük parsayı toplamaları
1707, Kok kömürü yapma yöntemlerinin bulunuşuyla, demir cevherini eritmede kömürden yararlanma olanağının doğuşu
1740-1786, Büyük Frederick (II. Frederick) yönetimi döneminde, Prusya’nın Avrupa’nın büyük güçlerinden biri durumuna gelmesi.
1745, Abdül Vahab’in Arabistan’da Vahhabiliğin ilkelerini oluşturması
1756-1763, Yedi Yıl Savaşları 1762, bir Alman prensesinin kocasının öldürülmesi üzerine, II. Katerina adıyla Rusya imparatorluğu tahtına çıkması.
1763, İngiltere’nin Hindistan, Kanada gibi denişaşırı ülkelerde kesin zafer kazanması.
1768-1774, Rusların Osmanlı ordularını ağır bir yenilgiye uğratmaları ve Küçük Kaynarca Anlaşması’nın yapılması.
1772, Polonya’nın ilk bölüşülmesinde Prusyalılar ve Avusturyalılar, Türkler karşısındaki ilerleyişini durdurmak için Rusya’ya sus payı olarak
Polonya’nın büyük bir parçasının işgaline izin vermeleri.
1774, Safevi imparatorluğunun dağılması
1774-1778, İspanya’nın Amerika limanlarının kıyı ticaretini yasaklayıp, kolonilere yapılan dışsatımları ve iç alımları Cadiz kentinden tekelci bir
tutumla düzenlemesi
1775-1783, Amerikan bağımsızlık savaşı
1789, 1 Mayıs, Etats-Generaux’un toplanması
1789, 14 Temmuz, Kralın Ulusal Meclis’i kaldıracağı söylentisi üzerine, halkın Bastille’e saldırması
1789, 4 Ağustos, Ulusal Meclis’in feodal hakları kaldırarak köylü çoğunluğunu Devrim Safhalarına çekmesi.
1791, Yeni Fransız anayasalarının hazırlanması
1793, Polonya’nın ikinci bölüşülmesi
1794, Robespierre’in öldürülmesi
1795, Polonya’nın üçüncü bölüşülmesi, ile Rusya sınırlarını, batıda Vistül Irmağı’na kadar genişlemesi
1799, Napoleon’un bir darbe ile iktidara getirilişi
1803, Sırpların Osmanlı’ya başkaldırması,
1807, İlk buharlı geminin Robert Fulton tarafından yapılması
1812-1815, Napoleon’un Avrupa devletleri koalisyonunca yenilgiye uğratılması
1815, Viyana Konferansı, sonucu barış anlaşmasının yapılması
1821-1830, Yunan devrimi
1830, Cezayir’in Fransızlarca işgali
1833, Köleliğin, Büyük Britanya’nın yönetimindeki tüm ülkelerde kaldırılması
1839-1841, Afyon Savaşı
1839, Tanzimat Fermanı’nın ilanı
1840, posta sisteminin Büyük Britanya’da kuruluşu
1840′lar demiryolları ağı yapımının başlayışı
1847, Liberya’nın Amerika’dan eski yurtlarına dönen eski kölelerce, Birleşik Devletler anayasasına benzeyen bir anayasa sahip bir cumhuriyet
olarak kurulması
1848 devrimleri
1848, Marx’ın gittikçe yoksullaşan proleter kitlelerin bir devrimle toplumsal sorunu çözecekleri düşüncesini ortaya atması.
1848-1852, Fransa’da, III. Napoleon’un devlet başkanlığında cumhuriyet dönemi
1854, Japonya’nın kabuğuna çekilme politikasını bırakıp dışa açılmak zorunda kalışı.
1854, Kırım Savaşı’nda Fransa’nın ve Britanya’nın Ruslara karşı Türklerin yardımına koşup, Rusların Kırım’da yenilgiye uğratılması
1856, Islahat Fermanı’nın ilanı
1859, İtalya’nın Kont Cavour’un çabalarıyla birleştirilmesi
1859, Darwin’in canlıların evrimi kuramını ortaya atması
1861-1865, Amerikan iç savaşı
1863, ABD’de köleliğin kaldırılması ;
1869, Süveyş Kanalı’nın açılışı
1870-1871, Prusya’nın Fransa’yı yenilgiye uğratması
1871, Almanya’nın, Bimarck’ın çabalarıyla birleştirilmesi
1878-1908, Abdülhamid II’nin iktidarı dönemi
1885, Hindistan Ulusal Kongresi’nin (Kongre Partisi’nin) kurulması
1888, köleliğin Brezilya’da kaldırılması
1889, İkinci Enternasyonal’in kuruluşu
1889, Japon İmparatoru Meiji’nin Bismarck Almanyasını örnek alan bir Anayasa çıkarması; Diyet’in kurulması
1893, Havai Adaları’nın ABD topraklarına katılması
1900, Batılı devletlerin gönderdikleri uluslararası birliğin Pekin’i ele geçirmesi
1901, Avusturya’nın İngiliz Uluslar Topluluğu’nun kendi kendini yöneten dominyonu olması
1903, Sibirya’yı aşan demiryolunun tamamlanması
1904-1905, Rus-Japon savaşı beklenmeyen sonuçla Japonların yenmesi
1905, Hindistan Müslüman Birliği’nin kurulması
1906, Rusya’nın, parlamenter organa sahip olması
1908, Jön Türkler’in iktidara ortak olmak isteğiyle, Abdülhamid’i deviren darbeyi gerçekleştirmeleri
1910, Japonların Kore kralını indirip, Kore Yarımadası’nı ülkelerine katmaları
1912, Mançu hanedanının yakılıp, Çin Cumhuriyetinin kurulması.
1912-1913, Balkan Savaşları ile Balkanlardaki toprakların kaptırılması
1914, Berlin-Bağdat demiryolunun başlaması.
1914, Panama Kanalı’nın açılması
1914-1919, Birinci Dünya Savaşı
1915, Japonlar’ın, Çin’deki özel ayrıcalıklarını, öne sürdükleri “Yirmi Beş İstek” ile artırmaya kalkmaları.
1917, 6 Nisan, ABD Kongresi’nin Almanya’ya savaş ilanı,
1917, Kasım, İkinci bir devrimci hükümet darbesinin Sosyal Demokrat seçilmesi,
1918, Ekim, Alman ve Avusturya hükümetlerinin Başkan Wilson’un barışın dayandırılacağı “On Dört Nokta”sını kabul etmeleri.
1918-1920, Rusya’da ve Rusya’nın sınır ülkelerde iç savaş
1919, Paris Barış Konferansı’nın Rusya’daki durumu ele almaya kalkmayıp, savaşı yitiren Almanya, Avusturya ve Osmanlı hükümetlerine barış koşullarını zorla kabul ettirmeleri.
1919, barış antlaşmasının, Arap dünyasının zengin ve kalabalık bölgelerini Fransız ve İngiliz koloni yönetimlerine bırakması
1921, Çin Komünist Partisi’nin kurulması
1922, Faşizmi İtalya’da iktidara getiren hükümet darbesi
1922, Lenin’in “Yeni Ekonomik Politikası”nı (NEP) ilan etmesi
1923, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulması
1925, Rıza Pehlevi’nin İran’da iktidarı ele geçirip, Mustafa Kemal’inkine benzer bir laik reform hareketini başlatması.
1925, Abdülaziz İbni Suud’un Arabistan Yarımadası’nı fethedip, Mekke’nin ve Medine’nin denetimini eline geçirmesi
1929, New York borsasının çökmesiyle ABD’de 1920′lerin hızlı ekonomik gelişmesinin sona ermesi
1930′lar, Japon yayılmasının yeniden canlanışı
1030′lar, Amerikan Başkanı Franklin D. Roosevelt’in “New Deal” politikası
1931, Japonların Mançurya’yı istila etmesi
1932, Irak’ın formal olarak bağımsızlığını kazanması
1933, New Deal politikasının başlatılması
1933, Haziran, Hitler’in iktidara gelmesiyle Almanya’nın köklü bir rejim değişikliği geçirmesi.
1934, Etiyopya’nın 1896 yenilgisinin öcünü almak isteyen İtalya’nın saldırısına uğrayıp, uçakların ve zehirli gazların yardımıyla İtalya emperyalizmi
altına sokuluşu
1938 Eylül, Çekoslovakya’nın Almanların yaşadığı bölgelerinin Almanya’ya geçirilmesi
1939, 1 Eylül, Hitler’in Polonya’ya saldırması
1939-1945, İkinci dünya Savaşı
1940 ilkbaharı, Almanların Danimarka’yı ve Norveç’i ele geçirmeleri
1941, 22 Haziran, Hitler’in savaş duyurusunda bulunmadan Rusya’ya saldırması
1942, Kasım’ı 1943 Şubat’ı, Ruslar’ın Almanlar’ı geri püskürtmeleri
1943, Temmuz’u, Mussolini’nin, İngiliz-Amerikan birliklerinin İtalya’ya çıkmasıyla iktidardan düşmesi, İtalya’nın savaştan çekilmesi.
1944, 6 Haziran, İngiliz-Amerikan birliklerinin Normandiya çıkartması
1945, 1 Mayıs, Hitler’in kendini öldürmesi, Alman başkomutanlığının teslim belgesini imzalamaları.
1945, Hiroşima’ya ve Nagazaki’ye atom bombalarının atılması
1946, Türkiye’de çok partili hayata geçiş
1947, İsrail Yahudi devletinin kurulması
1947, Hindistan’ın İngiltere’den çekilmesi
1947, Birleşmiş Milletler’in Filistin’in Araplar ve Yahudiler arasında bölüştürülmesi, kararı
1947, Truman Doktrini
1948, Ghandi’nin öldürülmesi
1948 (ve 1956, 1967, 1973) İsrail-Arap savaşları
1949, NATO’nun kurulması
1949, komünistlerin, Kuomingtang’a karşı kesin zafer kazanıp Çin’in yönetimini ele geçirmeleri
1949, ilk Rus atombombası denemesi
1950, Kuzey Kore komünist yönetiminin Güney Kore’ye saldırmasıyla Kore Savaşı’nın çıkışı
1953, Kore Savaşı’nda ateşkes
1953-1954, Rusların, Amerika’dan birkaç ay sonra hidrojen bombalarını patlatmaları
1954, Vietnam’ın Fransız egemenliğinden kurtulması
1956, Macarların ülkelerindeki komünist rejime başkaldırmaları
1956, Süveyş bunalımı
1957, Gana’nın bağımsızlığını kazanan ilk Afrika kolonisi olması
1957, Rusya’nın uzaya uydu gönderen ilk ülke oluşu
1957, Roma Andlaşması ile AET’nin kurulması
1958, Suriye ile Mısır’ın birleşmesi
1961, Suriye’nin Birleşik Arap Cumhuriyeti’nden ayrılması
1962, Fransa’da halkoyu yoklamasının Cezayir’e bağımsızlıktan yana sonuç vermesi
1962, ABD Küba’daki füzelerin çekmesini istediğinde SSCB’nin üçüncü dünya savaşı korkusuylabu isteğe uyuşu
1964, Vietnam’da Amerikan askeri etkinliklerinin başlayışı
1966, De Gaulle Fransası’nın NATO’dan çekilerek mutlak egemenlik hakkını elinde tutmayı seçmesi.
1967, İsrail ile Arap devletleri arasında Ekim Savaşı
1969, ABD uzay gemilerinin ay’a inip dönmeyi başarmaları
1970, Sovyetler Birliği’nin ticaret ve yatırım olanakları yolunda Federal Almanya ile görüşmelere başlaması
1973, Ocak, İngiltere, İrlanda ve Danimarka’nın Avrupa Topluluğu’na tam üye olmaları
1973, İsrail ile Arap devletleri arasında Ramazan Savaşı; petrol ambargosu ve ardından petrol fiyatlarının yükselmesi.
1975, Yumuşamanın göstergesi olan Helsinki Anlaşması
1978, Çin Halk Cumhuriyeti’nde Deng Şaoping’in önderliğinde ekonomik reformların başlaması.
1979, Mısır ile İsrail arasında Camp David Andlaşması’nın imzalanması
1979, İran’da Ayetullah Humeyni önderliğindeki İslamcıların bir devrimle yönetimi ele geçirmesi
1979, Sovyetler Birliği’nin Afganistan’ı işgal etmesi
1980-1988, İran-Irak savaşı
1981, Ocak, Yunanistan’ın AT’ye tam üye olması
1985-1991, Ülkesinde glasnost ve perestroika’yı uygulamaya çalışacak olan Michael Gorbachev’in başkanlık süresi
1986, Ocak, İspanya ve Portekiz’in AT’ye tam üye olması
1987, Temmuz, Avrupa Tek Senedi’nin (Single Act) kabul edilmesi
1988, Nisan, Türkiye’nin AT’ye tam üyelik başvurusunda bulunması
1989, Doğu Avrupa’da marksist ekonomilerin çökmesi
1989, Kasım, Berlin Duvarının yıkılması
1990, Sovyetlerin dağılması ve Soğuk Savaş’ın sona ermesi
1990, Ağustos, Irak’ın Kuveyt’i işgal etmesi
1990, Ekim, Almanyaların birleşmesi
1991, Aralık, Bağımsızlık Devletler Topluluğu’nun kurulması
1995, Ocak, İsveç, Finlandiya ve Avusturya’nın Avrupa Birliğine tam üye olmaları
1996, Ocak, Dayton Barış Andlaşması ile Bosna Savaşı’nın sona ermesi…
Filed under: ATATÜRK İLKELERİ, ATATÜRK İLKELERİ nelerdir, Cumhuriyetçilik, halkçılık, milliyetçilik, tarih ders notları, tarih dersi konu anlatımı, tarih dersleri
>
ATATÜRK İLKELERİ
Cumhuriyetçilik:
Anahtar kelimeleri: Ulusal Egemenlik, Seçim, Ulusal İrade, Çok Partili Rejim, Seçme ve Seçilme Hakkı.
Aşamaları:
- TBMM’nin açılması,
- Saltanatın kaldırılması,
- Cumhuriyetin ilanı,
- Çok Partili rejim denemeleri,
- Kadınlara Seçme ve seçilme hakkı verilmesi
Milliyetçilik:
Anahtar Kelimeleri: Ortak vatan, dil ve kader birliği olmalı, din ve ırk birliği şart değildir.
Aşamaları:
- TBMM’nin açılması,
- İstiklal Marşı’nın kabulü,
- Tevhid-i Tedrisat kanunu,
- Kabotaj Kanunu,
- Türk Tarih ve Türk Dil Kurumları’nın kurulması.
Halkçılık:
Anahtar Kelimeleri: Ayrıcalıkların kaldırılması, eşitlik, Dayanışma, Sosyal devlet.
Aşamaları:
- Aşar Vergisinin kaldırılması,
- Kıyafet devrimi,
- Tekke ve Zaviyelerin kapatılması,
- Türk Medeni kanununun kabulü,
- Soyadı kanunu,
- Kadınlara Siyasal haklar tanınması.
Laiklik:
Anahtar Kelimeleri: Din ve Devlet işlerinin ayrılması, Akılcılık ve Bilimsellik, din ve vicdan özgürlüğü, çağdaşlaşma.
Aşamaları:
- Saltanatın ve Halifeliğin kaldırılması,
- Tevhid-i Tedrisat kanunu,
- Şeriye ve Evkaf vekaletinin kaldırılması,
- Tekke ve Zaviyelerin kapatılması,
- Medeni Kanunun kabulü,
- Anayasadan; “devletin dini İslâm dır” maddesinin çıkarılması,
- Laikliğin anayasaya girmesi.
Devletçilik:
Anahtar Kelimeleri: Ekonomi, yatırım, kamulaştırma, bütün yatırımların devlet eli ile yapılması, özel sektör ve müteşebbisin olmaması.
Aşamaları:
- Tarımı destekleyici çalışmalar,
- Devletin banka kurması,
- I. Beş yıllık kalkınma planının hazırlanması,
- Kamulaştırma (devletleştirme) çalışmaları.
Devrimcilik (İnkılapçılık): Anahtar Kelimeleri: Devrim, İnkılap, Çağdaşlaşma, Değişim, yenilik.
Aşamaları:
Bütün İnkılaplar.
Filed under: kongreler, tarih ders notları, tarih dersi konu anlatımı, tarih dersleri, İnkilap tarihi, İnkilap tarihi kongreler
>
KURTULUŞ SAVAŞI HAZIRLIK DÖNEMİ
HAVZA BİLDİRİSİ (Genelgesi)
Mustafa Kemal, İzmir’in işgalini Anadolu’ya duyurmak ve milli bilincin uyanmasını sağlamak için bir genelge yayımladı.
ü İşgallere karşı protesto mitingleri yapılacak
ü İt. Dev. Ve İstanbul hükümetine işgalleri kınayan telgraflar çekilecek.
Önemi:
- Milli direniş bilinci ilk defa uyandırıldı.
- Mustafa Kemal İstanbul’a çağırıldı. Mustafa Kemal, Amasya’ya hareket etti.
AMASYA GENELGESİ
ü Vatan’ın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığı tehlikededir. (Gerekçe)
ü İstanbul hükümeti üzerine düşen görev sorumlulukları yerine getirememektedir. (İstanbul’a tepki)
ü Milletin bağımsızlığını yine milletin azmi ve kararı kurtaracaktır. (Yöntem-Milli Egemenlik)
ü Sivas’ta milli bir kongre düzenlenecektir. (Her bölge üç delege gönderecek)
ü Askeri birlikler ve milli güçler dağıtılmayacaktır.
ü Her türlü denetimden uzak bir kurul oluşturulmalıdır. (Bir meclisin gerekliliği)
Önemi:
- Kurtuluş savaşının gerekçesi, metodu, amacı açıklanmıştır.
- Kurtuluş savaşı resmen ilanıdır.(ihtilal beyannamesidir. )
- Milli egemenlik yolunda ilk adım
- Mustafa Kemal İstanbul’a çağırıldı. 7-8 Temmuz 1919’da Mustafa Kemal görev ve askerlikten istifa etti.
ERZURUM KONGRESİ
ü Bölgesel amaçlı toplandı, alınan kararlar sayesinde milli bir kongre oldu.
- Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, bölünemez.
- Geçici bir hükümet kurulacak ve bu hükümetin milli bir kongre toplaması gereklidir.
- Manda ve Himaye kabul edilemez. (İlk kez tam bağımsızlık hedeflendi)
- Milli iradeyi hakim, Kuvva-i Milliye yi etkin kılmak esastır.
- Azınlıklara ayrıcalık verilemez. Mebusan Meclisinin toplanmasına çalışılacaktır.
ü Kongre sonunda Temsil Heyeti seçildi. Başkan Mustafa Kemal oldu.
Önemi:
- İlk kez milli sınırlar ve milli devletten bahsedildi.
- İlk kez savaşmaktan bahsedildi.
- Kapitülasyonlara karşı çıkıldı.
BALIKESİR-ALAŞEHİR KONGRELERİ
üBölgesel niteliktedir.
üYunanlılara karşı silahlı direnişte ve Batı cephesinin kurulmasında etkili oldu.
SİVAS KONGRESİ
ü Amasya ve Erzurum kararlarını uygulamak için toplandı.
ü İstanbul hükümeti ve işgalciler, kongrenin toplanmasını engellemeye çalışmışlardır.
ü Elazığ Valisi Ali Galip, kongreyi basmak ve M.Kemal’i tutuklamak için görevlendirildi.
- Manda ve Himaye kesinlikle reddedildi.
- Bütün yararlı cemiyetler “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adı ile birleştirildi. (Yürütme yetkisi Temsil Heyetine verilmiştir)
- Temsil Heyeti genişletildi. Yetkileri arttırıldı.
- “İrade-i Milliye” adıyla bir gazete çıkarıldı.
Önemi:
üHer yönüyle milli bir kongredir.
üBağımsızlık yolunda atılan en önemli adımdır.
üM.Kemal, İstanbul hükümeti ile bütün bağlarını kesti. Damat Ferit paşa istifa etti. Ali Rıza Paşa geldi.
üBatı Cephesi oluşturuldu. (Komutan Ali Fuat Paşa oldu – Temsil Heyetinin ilk defa yürütme yetkisini kullanmasıdır)
AMASYA GÖRÜŞMELERİ
üAli Rıza Paşa’nın teklifi ile gerçekleşti.
üBahriye Nazırı Salih Paşa ile M.Kemal arasında bir protokol yapıldı.
üİstanbul hükümeti Sivas Kongresi kararlarını kabul edecek.
üMilletvekili seçimleri serbestçe yapılacak.
üTemsil Heyeti’nin görüşleri alınmadan barış yapılmayacak.
Not: Böylece İstanbul Hükümeti, milli mücadeleyi ve AveRMHC’ni hukuken kabul etti.
Son Osmanlı Mebusan Meclisi:
ü Mebuslar Meclisi’nin açılması ile seçimler yapıldı. M.Kemal Erzurum milletvekili oldu.
ü Mecliste, Felah-ı Vatan grubu oluştu.
ü Misak-ı Milli kararları kabul edildi. (28 Ocak 1920).
ü
MİSAK-I MİLLİ:
ü Mondros imzalandığı andaki topraklar bir bütündür bölünemez. Batı Trakya, Kars, Ardahan ve Artvin’de Plebisit (halk oylaması-referandum) yapılacak.
ü Kapitülasyonlar kabul edilemez.
ü Azınlıklara, dışarıdaki Türkler kadar hak verilecektir.
- Milli mücadelenin programı niteliğindedir.
- Türk yurdunun sınırları çizildi.
- 16 Mart 1920’de Meclis kapatıldı.
- TBMM’nin kurulması için harekete geçildi.
Filed under: tarih ders notları, tarih dersi konu anlatımı, tarih dersleri, İnkilap tarihi ders notları 2
>
I.Dünya Savaşı Öncesi Gelişmeler
TRABLUSGARP SAVAŞI (1911-1912):
OSMANLI X İTALYA
Nedenleri:
Z Ulusal (Siyasi) birliğini geç tamamlayan İtalya’nın sömürge arayışı içinde olması. (Temel neden)
Z İtalya’nın, Habeşistan yenilgisinin acısını çıkarmak istemesi.
Z Büyük devletlerin (Düvel-i muazzama) sus payı verircesine İtalya’ya destek olması.
Z Trablusgarp’ın İtalya’ya coğrafi yakınlığı.
Z Osmanlı’nın zayıf durumda olması, Trablusgarp toprağı ile kara bağlantısının olmaması.
Gelişimi:
Z Mısır’ın İngiltere’nin elinde olmasından dolayı karadan yardım gönderilemedi. Ayrıca donanmada yeterli değildi.
Z Trablusgarp’a giden Türk subayları başarılı olunca İtalya zor durumda kaldı ve Akdeniz’e yönelerek 12 adayı işgal etti.
Sonuçları:
Z Uşi Antlaşması (18 Ekim 1912):
· Trablusgarp ve Bingazi İtalyanlara bırakıldı.
· 12 Ada, Balkan savaşları başladığı için geçici olarak İtalyanlara bırakıldı.
· İtalya, kapitülasyonların kaldırılmasında Osmanlı Devletine yardımda bulunacak.
Yorum: Kuzey Afrika’da ki son toprak parçası da kaybedildi.
I.BALKAN SAVAŞI (1912-1913)
Karadağ, Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan
X
OSMANLI
Nedenleri:
Z İki temel neden vardır:
· Balkan devletlerinin bölge üzerindeki emelleri. (Balkan ittifakı)
· Büyük devletlerin kışkırtmaları. (Rusların Panslavist politikası ve İngiltere’nin Rusları desteklemesi)
Z Osmanlı’nın İtalya ile savaş halinde olması ve askeri gücünün zayıflamış olması.
Not: Savaşı başlatan devlet Karadağ, savaşa gerekçe gösterilen ulus Arnavutlar, savaşa katılmayan balkan devleti ise Romanya’dır. En karlı çıkan devlet Bulgaristan’dır.
Sonuçları:
Savaştan kısa süre önce askerlerin büyük bir kısmının terhis edilmiş olması ve askerler
Z içerindeki siyaset (particilik) in yayılması Osmanlı ordusunun kısa sürede yenilmesine sebep olacaktır.
Z Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti.
Z İttihat-Terakki, “Bab-ı Ali Baskını” ile yönetime el koydu.
Z Londra Antlaşması (30 Mayıs 1913)
· Osmanlı’nın batı sınırı Midye-Enez hattı olacak.
· Arnavutluk ve Adaların geleceğini büyük devletler belirleyecek.
· Yunanistan; Selanik, Güney Makedonya ve Girit’i alacak.
· Bulgaristan; Kavala, Dedeağaç ve bütün Trakya’yı alacak.
· Sırbistan; Orta ve Kuzey Makedonya’yı alacak.
Yorum: Osmanlı kuruluş devrinden bu yana Edirne ve Kırklareli ilk kez elden çıktı. Ege adaları fiilen yitirildi. Arnavutluğun bağımsızlığı ilanı ile Osmanlıcılık fikri geçerliliğini yitirdi.
II.BALKAN SAVAŞI (1913)
Romanya, Karadağ, Yunanistan, Sırbistan, Osmanlı (En son katıldı)
X
BULGARİSTAN
Nedeni:
Z I.Balkan Savaşı’nda Bulgaristan’ın diğerlerine göre daha fazla toprak kazanmış olması.
Z Özellikle Makedonya’nın bölüşülmesi meselesi sorun yaratmıştır. (Verimli topraklar)
Sonuçları:
Z Bulgaristan yenildi.
Z Balkan devletleri kendi aralarında Bükreş Antlaşmasını imzaladılar.
Z Osmanlı, Edirne ve Kırklareli’ni geri almıştır.
Z Antlaşmalar:
· Bükreş: Balkan devletleri (1913)
· İstanbul: Osmanlı-Bulgaristan (1913)
· Atina: Osmanlı-Yunan (1913)
· İstanbul: Osmanlı-Sırp (1914)
Balkan Savaşlarının Genel Sonuçları:
· Osmanlı’nın Balkanlardaki egemenliği büyük ölçüde sona erdi.
· Ege adaları elden çıktı.
· Osmanlıcılık çöktü, Türkçülük etkili olacak.
· İttihat-Terakki iktidara geldi. (Bab-ı Ali ile)
· Bu günkü Türk-Bulgar sınır belirlendi.
· Batı Trakya Türkleri sorunu ortaya çıktı.
NOT-1:
II. MEŞRUTİYET
1908 yılında ilan edildi. Buna göre;
• Padişahtan meclisi kapatma yetkisi alındı,
• Padişahtan sürgün etme yetkisi alındı,
• Hükümet meclise karşı sorumlu olacaktı,
• Yasa teklifi için padişahtan onay alınmasına son verildi.
BU DURUM;
*** Meclis üstünlüğüne dayalı demokratik bir sisteme geçildiğinin kanıtıdır.
NOT-2:
TRABLUSGARP SAVAŞI
İtalya’nın hammadde ve pazar arayışı yüzünden çıkmıştır.
VURGU:
“hammadde ve pazar arayışı” dır.
Bu durum:
Trablusgarp Savaşı’nın bir sömürgecilik savaşı olduğunun kanıtıdır.
NOT-3:
TRABLUSGARP SAVAŞI SONUCUNDA;
***Osmanlı, Rodos ve On iki Ada’yı geçici olarak İtalya’nın korumasına bırakmıştır.
Bu durum;
Osmanlı Devleti’nin askeri ve siyasi gücünün kalmadığının kanıtıdır.
Topraklarını korumaya çalışması da, bu savaşın yayılmacı ve sömürgeci bir savaş olduğunu gösterir.
NOT-4:
BAB-I ALİ BASKINI
Bab-ı Ali Baskını ile İttihat Terakki partisindeki bazı subaylar silah kullanarak sadrazam Kamil Paşa’yı istifaya zorladılar.
VURGU:
“Sadrazamın istifaya zorlanması” dır.
ÇIKARIM:
• Bab-ı Ali Baskını, bir hükümet darbesidir.
• Yani mevcut düzeni yada rejimi değiştirmeye yönelik değildir.
Filed under: ekol hoca tarih, tarih ders notları, tarih dersi konu anlatımı, tarih dersleri, İnkilap tarihi ders notları
>
SAVAŞLAR
Trablusgarp Savaşı (1911-12):
Osmanlı & İtalya
Balkan Savaşları
I. Balkan Savaşı (1912-13):
Osmanlı & Karadağ, Yunanistan, Bulgaristan, Sırbistan.
Londra Ant. (1913)
II.Balkan Savaşı (1913):
Bulgaristan & Yunanistan, Romanya, Sırbistan, Karadağ, Osmanlı.
1913 Bükreş Ant.: Balkan Devletleri kendi arasında.
1913 İstanbul Ant.:
Osmanlı & Bulgaristan
1913 Atina Ant.:
Osmanlı & Yunanistan
1914 İstanbul Ant.:
I.Dünya Savaşı (1914-1918)
İtilaf Devletleri
İngiltere, Fransa, Rusya, Yunanistan, Japonya, Romanya, İtalya, Sırbistan, ABD
İttifak Devletleri
Almanya, Avusturya-Macaristan, İtalya (İtilaf olacak), Osmanlı, Bulgaristan
Cepheler:
Taarruz Cepheleri
- Kafkas
- Kanal
Savunma Cepheleri
- Çanakkale
- Irak, Suriye-Filistin
- Hicaz-Yemen
Müttefiklere Yardım İçin
- Romanya, Makedonya, Galiçya
GİZLİ ANTLAŞMALAR
Osmanlıyı Paylaşma Tasarıları:
1915 Boğazlar Antlaşması: Rusya’yı kendi yanlarında tutabilmek için İngiltere ve Fransa tarafından İstanbul, Boğazlar ve Marmara kıyıları Rusya’ya vaat edilmiş.
1915 Londra Antlaşması: 12 Ada ve G.Batı Anadolu, İtalyanlara vaat edilerek İtilaf devletlerinin yanına geçtiği antlaşmadır.
1916 Sykes-Picot Antlaşması: İngiltere ve Fransa’nın Osmanlı topraklarını paylaştıkları antlaşmadır. Çukurova, G.Doğu Anadolu, Musul ve Suriye çevresi Fransızlara, Irak İngilizlere bırakılacak. Diğer bölgelerde ise bir Arap devleti kurulacak.
1916 Petrograt Antlaşması: D.Anadolu ve Trabzon’a kadar olan Karadeniz kıyıları daha önceki bölgelere ek olarak Rusya’ya bırakılmıştır.
1916 Mac-Mahon Antlaşması: İngilizlerin Mısır valisi Mac-Mahon ile Hicaz Emiri Şerif Hüseyin arasında yapılmıştır. Arapların Osmanlı Devletine isyan etmelerine karşılık bağımsız bir Arap devleti vaat edilmiştir.
Not: Rusya’da Bolşevik ihtilali sonunda kurulan yeni rejim tarafından gizli antlaşmalar dünya kamuoyuna duyurulmuş, böylece uygulama alanı bulamamışlardır.
İŞGALLER
İngiltere:
- Musul (İlk işgal edilen yer)
- İskenderun, Urfa, Antep, Maraş, Kars, Batum.
Not: Paris barış konferansına göre; Urfa, Antep, Maraş Fransa’ya bırakıldı.
Fransa:
- Dörtyol, Mersin, Adana.
- Urfa, Antep, Maraş.
İtalya:
- Antalya, Konya, Bodrum, Kuşadası, Fethiye, Marmaris.
Yunanistan:
- Uzunköprü, Hadımköy.
Çanakkale sav.Sonuçları:
* Savaş en az iki yıl uzadı.
* Bulgaristan İttifak devletleri yanında savaşa girdi.
* Gizli Ant.gündeme geldi.
* Rusya yardım alamayınca Çarlık rejimi zor duruma düştü ve 1917’de Bolşevik ihtilali oldu
* M.Kemal kahraman oldu.
I.Dünya Savaşı’nın Sonuçları
1. Yaklaşık 10 milyon insan hayatını kaybetmiştir.
2. Bazı büyük devletler yıkıldı, yeni devletler kuruldu (Avusturya, Macaristan, Yugoslavya, Polonya, Çekoslovakya).
3. Bazı devletlerde rejim değişikliği oldu (Rusya’da Komünizm, İtalya’da Faşizm, Almanya’da Nazizim, Türkiye’de Cumhuriyet).
4. Yeni silahlar kullanıldı (Uçak, tank, denizaltı).
5. Kurtuluş savaşına ve II.Dünya savaşına sebep olmuştur.
6. Milletler Cemiyeti kurulmuştur.
CEMİYETLER
Milli (Yararlı) Cemiyetler:
1. İzmir Müdafaa-i Hukuk:
İzmir’in işgalinden önce kurulmuş ve Rumların iddialarının yanlışlığını ispatlamaya çalışmıştır.
2. Reddi İlhak: İzmir’in işgalinden sonra silahlı direniş faaliyetlerinde bulunmuş ve Kuvva-i Milliye birliklerini kurmuştur. Balıkesir ve Alaşehir Kongrelerini düzenlemiştir.
3. Trakya Paşaeli: Mavri Mira’ya karşı Edirne’de kuruldu.
4. Trabzon Müdafaa-i Hukuk: Pontus Rumlarına karşı kuruldu. Erzurum kong. Sonra D.Anadolu Müdafaa-i Hukuk cemiyetine bağlandı.
5. Milli Kongre: İstanbul’da kuruldu. Basın-yayın yolunu kullandı. Kuvva-i Milliye tabirini ilk kez kullandı.
6. D.Anadolu Müdafaa-i Hukuk: Ermeni devleti kurulmasını önlemek için kuruldu.
7. Klikyalılar: Merkezi İstanbul’dur. Adana ve çevresinde Ermeni dev.kurmayı önlemek için kuruldu.
ZARARLI CEMİYETLER
A.Azınlıkların Kurdukları:
1. Mavri Mira: Trakya, İstanbul ve Ege’yi Yunana bağlama amacındadır.
2. Etnik-i Eterya: 1894 yılında kurulmuştu. “Megalo İdea” hayali için çalıştı.
3. Rum Pontus: Karadeniz kıyı şeridinde büyük Pontus devletini kurmayı amaçladı.
4. Hınçak ve Taşnak: Wilson P.yararlanarak D.And ve Çukurova’da Ermeni dev.kurmak.
5. Makabi Alyans: Yahudilerin ayrıcalıklarının sürdürülmesi için kuruldu.
B. Milli Varlığa Düşman Cemiyetler:
1. Sulh ve Selamet-i Osmani: Padişaha bağlı.
2. Teali İslam: Hilafet ve Ümmetçiliğe bağlı.
3. Kürt Teali: D.And’da Kürt dev kurmak.
4. İngiliz Muhipleri: İngiliz mandası.
5. Wilson İlkeleri: Amerikan mandası.
Yararlı Cemiyetlerin Ortak Özellikleri:
* Bölgesel ve milliyetçidirler.
* İşgallere karşı kuruldular.
* Milli direniş bilinci uyandı.
* Azınlık çalışmasını önlemek
* Sivas kong.ile birleştiler.
Zararlı Azınlık Cemiyetlerinin Özellikleri
* İtilaf dev.tarafından destek.
* Osmanlıyı parçalama amacı.
* Ermeni, Rum ve Yahudi din adamları ve kiliseler yardımı.
* Bağımsız devlet kurmayı amaçladılar.
GENELGELER
Havza Bildirisi: Protesto.
Amasya Genelgesi: Program.
ErzurumKon:Bölgesel-Milli.
Balıkesir-Alaşehir Kong.:
Sivas Kong.: Milli(Ulusal).
Amasya Görşmesi: Tanınma.
Misak-ı Milli: Sınırlar ve Program.
KURTULUŞ SAVAŞI
Doğu Cephesi: Ermeniler ile Kazım Karabekir’in kuvvetleri çarpıştı. Gümrü Antlaşması Yapıldı. (2 Aralık 1920)
Güney Cephesi: Fransa ve Ermeniler ile savaşıldı. Ankara Ant. İle kapandı (TBMM-Fransa-20Ekim1921)
Batı Cephesi:
I.İnönü sav. Londra Konf., Moskova ant., Teşkilat-ı Esasi, Türk-Afgan Dostluk Antlaşması.
II.İnönü: Tekalif-i Milliye. Sakarya Sav.: Kars Ant, Ankara Ant.
Büyük Taarruz: Mudanya Ateşkesi.
Filed under: OSMANLI DEVYÜKSELME DÖNEMİLETİ, tarih ders notları, tarih dersi konu anlatımı, tarih dersleri
>
OSMANLI YÜKSELME DÖNEMİ
İstanbul’un Fethinden, Sokullu Mehmet Paşa’nın ölümüne kadar olan dönemdir.
* II.Mehmet (Fatih) 1451-1481
* II.Bayezid 1481-1512
* I.Selim (Yavuz) 1512-1520
* I.Süleyman (Kanuni) 1520-1566 (46 yıl)
* II.Selim (Sarı Selim) 1566-1574
* III.Murat 1574-1595
FATİH SULTAN MEHMET DÖNEMİ
İstanbul’un Fethi (29 Mayıs 1453):
Sebepleri:
*Anadolu – Rumeli toprak bağlantısını kesmesi.
* Rumeli güvenliğinin sağlanmak istenmesi.
* Bizans entrikaları (Haçlı ittifakları, şehzade ve Anadolu beyliklerini kışkırtmaları)
* Stratejik bir bölge olması.
* Hz.Muhammed’in hadisindeki müjdeye ulaşmak istenmesi.
Osmanlı’nın Hazırlıkları:
* Bizans’a, Karadeniz’den gelebilecek yardımı engellemek için, Anadolu Hisarı’nın(Güzelce hisar) karşısına Rumeli Hisarı (Boğaz Kesen) yaptırılmıştır.
* Bizans’ın Silivri ve Vize kaleleri alındı.
* Büyük toplar döktürüldü.
* Surlara tırmanmak için tekerlekli kuleler yaptırıldı.
* Karaman oğulları itaat altına alındı.
* Balkan devletleri ile saldırmazlık antlaşmaları yapıldı.
Bizans’ın Hazırlıkları:
* Sur ve Kaleler yeniden elden geçirildi, tamir edildi.
* Haliç’in ağzı eski gemiler ve zincirlerle kapatıldı.
* Grejuva (Rum Ateşi) denilen silahların sayısı arttırıldı.
* Avrupa devletlerinden yardım istendi.
Kuşatmanın Gelişimi:
- 72 parça gemi karadan haliç’e geçirildi.
- 53 günlük kuşatmadan sonra alındı.
Surlara Türk bayrağını ilk diken Ulubatlı Hasan oldu.
Sonuçlar:
Türk Tarihi Bakımından:
* II. Mehmet “Fatih” unvanını aldı.
* İstanbul, Osmanlı’nın Başkenti oldu.
* İstanbul boğazı ve Karadeniz ticaret yolu Osmanlı’nın eline geçti.
* Rumeli’nin güvenliği sağlandı.
* Anadolu ve Rumeli’nin bağlantısı sağlandı.
* Osmanlı Kuruluş Dönemi bitti, Yükseliş dönemi başladı.
Dünya Tarihi Bakımından:
* Doğu Roma yıkıldı.
* Doğu Ticaret yolları Osmanlı eline geçtiği için Avrupalılar yeni yollar aradı ve Coğrafi keşiflere sebep oldu.
* Rönesans hareketlerine zemin hazırladı. * Surların yıkıla bileceği anlaşıldı. Avrupa’da feodalite zayıfladı. Krallıklar güçlendi.
* Ortodoksluk Osmanlı himayesine girdi.
* Orta çağ sona erdi, Yeni çağ başladı.
* Avrupalı devletler, İstanbul’da ilk sürekli elçiliklerini kurdu.
Balkanlarda (Rumeli) Alınan Yerler:
* Sırbistan ( Belgrat hariç) 1459
* Mora Yarımadası 1460
* Eflak ve Boğdan 1462-1476
* Bosna-Hersek 1463-1465
* Arnavutluk 1479
Not: Bu devirde Osmanlı sınırı Balkanlarda Tuna Nehrine kadar ulaştı.
Anadolu da Alınan Yerler:
* Amasra (Cenevizlilerden) (1459)
* Sinop (Candaroğulları) (1460)
* Trabzon, Trabzon Rum İmparatorluğu sona erdi (1461)
* Konya ve Karaman (Karamanoğulları) (1466)
Otlukbeli Savaşı (1473):
* Osmanlı X Akkoyunlu
Sebepleri:
* Uzun Hasan’ın Karamanoğullarına yardım etmesi.
* Akkoyunlular’ın Venediklilerle anlaşması.
* Akkoyunlular’ın Osmanlı’dan Sivas ve Trabzon’u istemesi.
* Fatih’in, doğu sınırının güvenliğini sağlamak istemesi.
Sonuçları:
* Osmanlı kazandı.
* Doğu Anadolu’nun güvenliği sağlandı.
* Akkoyunlu’nun yıkılmasına zemin hazırlandı.
Denizlerdeki Faaliyetler:
Ø Ege Adaları: Limni, Eğriboz, Taşoz, Semadirek, İmroz, Midilli.
Ø Yunan Adaları: Kefalonya, Ayamavra, Zanta adaları.
Ø Kırım’ın Fethi (1475): Karadeniz Türk gölü oldu.
Ø Rodos kuşatması ve Otranto’nun fethi (1480).
Osmanlı Venedik Savaşları (1463-1479):
İmtiyazlar Antlaşması (1479):
v Her iki taraf aldıkları yerleri geri verecek.
v Kroya ve İşkodra kaleleri Osmanlılarda kalacak.
v Arnavutluk, Mora, Dalmaçya kıyılarının bir kısmı Venediklilere bırakılacak.
v Venedik yıllık vergi ve savaş tazminatı ödeyecek. Buna karşılık;
- Venedik, İstanbul’da balyoz (elçi) bulundurabilecek.
- Venedik, Osmanlı sularında serbest ticaret yapabilecek.
- Osmanlıdaki Venediklilerin davalarına kendi hakimleri bakacak.
- Venedik bayrağı taşıyan gemilere saldırılmayacak.
NOT: İlk imtiyazlar Fatih tarafından ticareti geliştirmek ve Hıristiyan birliğini parçalamak amacıyla Venediklilere verildi.
Diğer Gelişme ve Özellikler:
§ Osmanlı yükseliş dönemine girmiş ve imparatorluk olmuştur.
§ Mevcut kanunlar toplanıp Kanunname-i Ali Osman (Fatih Kanunnamesi) çıkarılmıştır.
§ Buna göre devletin devamı için “kardeş katline” izin verilmiştir.
§ Böylece devlet merkeziyetçi bir yapıya kavuşmuştur.
§ Divana padişah yerine sadrazam başkanlık yapmaya başlamıştır.
§ Fatih camii ve yanına Sahn-ı Seman Medreseleri inşa edilmiştir.
§ Klasik Osmanlı mimari üslubu ortaya çıkmıştır.
§ Cülus Bahşişinin dağıtılması gelenek haline gelmiştir.
§ İlk altın para bastırıldı.
II.BAYEZİD DÖNEMİ
Cem Sultan Olayı:
Fatih’in ölümünden sonra küçük oğlu Cem sultanın Bursa’da hükümdarlığını ilan etmesi ile bu sorun ortaya çıktı. II.Bayezid’e yenilen Cem önce Memluklara sonra Rodos (Saint Jean) şövalyelerine sığındı ve oradan Papa’ya teslim edildi. 1495 yılında ölmesi ile sorun kendiliğinden çözüldü.
NOT: Cem Sultan olayına; Memluklar, Karaman beyleri, Dulkadiroğulları, Rodos Şövalyeleri ve Papalık karıştığı için sorun devletlerarası (uluslar arası) bir soruna dönüşmüştür. Bu olayı öteki şehzade olaylarından ayıran en önemli özellik budur.
NOT: 1483’te Cem Sultan olayına karışan, Aksaray’da yaşayan Karaman beyleri İstanbul’a sürüldüler. Böylece İstanbul’daki Aksaray semti oluştu. İstanbul’da Müslüman sayısı arttı ve Karaman beyleri denetim altında tutulmaya başlandı.
Karamanoğulları’nın Yıkılması (1483):
Karamanoğullarına kesin olarak son verildi.
Boğdan’ın Fethi’nin Tamamlanması (1484):
Kili ve Akkerman alınarak Boğdan’ın fethi tamamlanmıştır.
NOT: Böylece Kırım ile kara bağlantısı sağlanmış ve Lehistan ile ilk ilişkiler başlamıştır.
Osmanlı-Memluk Savaşları (1485-1491):
Sebepleri:
* Fatih zamanından beri devam eden Hicaz su yolları meselesi.
* Cem Sultan’ı kışkırtmaları.
* Ramazan ve Dulkadiroğulları üzerinde hakimiyet mücadelesi.
* Karamanoğulları’nı desteklemeleri.
* Hindistan’dan gönderilen hediyelere Memlüklerin el koymaları.
- Savaşlardan kesin bir sonuç alınamamıştır. Ramazanoğulları beyliği toprakları Harameyn Vakıf toprağı olduğu için Memlüklü nüfuzuna bırakılmıştır.
Osmanlı-Venedik Savaşları (1499-1502):
Osmanlı; Modon, Koron, İnebahtı ve Navarin’i almıştır.
Osmanlı-İran ilişkileri:
Şah İsmail 1502’de Akkoyunlu devletini yıkarak Şii-Safevi devletini kurmuştu. Şah İsmail’in Anadolu’ya gönderdiği adamlar ayaklanmalar çıkarmıştır. (Şahkulu isyanı uzun süre bastırılamadı).
Şehzade Selim’in İsyanı: Trabzon Sancak beyi Yavuz, Rumeli’de sancak beyliği istemişse de verilmemiş ve isyan etmiştir. Başarılı olamamış fakat ordunun (yeniçerilerin) hayranlığını kazanmıştır. Ordunun baskısı üzerine II.Bayezid Yavuz’u tahta geçirmek zorunda kalmıştır.
II.BAYEZİD

![]()

AHMET KORKUT SELİM(YAVUZ)
Amasya Manisa Trabzon
(Bürokrasi) (Ulema) (Ordu)
YAVUZ SULTAN SELİM
Şehzadeler Sorunu
Yavuz, kardeşleri ve yeğenlerini ortadan kaldırarak rakipsiz olarak tahtta kaldıktan sonra asıl amacı olan Safevi tehlikesini önlemek için sefere çıkmıştır.
Çaldıran Savaşı (1514):
Şah İsmail’in Anadolu’da Şiiliği yayması ve isyanlar çıkarması karşısında İran üzerine bir sefer düzenleyen Yavuz, Çaldıran’da teknik
üstünlüğünün de etkisi ile büyük bir zafer kazanmıştır.
Sonuçları:
* Sefevi tehlikesi ve Şii tehdidi bir süre için engellendi.
* 1515 Turnadağ Savaşı ile Dulkadiroğullarına son verildi.
NOT 1: Anadolu Türk birliği kesin olarak sağlanmıştır.
NOT 2: Memluklar ile sınır komşusu olundu.
Osmanlı-Memluk Savaşları (1516-1517):
Sebepleri:
* Memlukların Safevi ile iş birliği yapması.
* Ramazanoğulları üzerinde hakimiyet mücadelesi.
* Yavuz’un İslam dünyasında birliği sağlamak istemesi.
* Baharat yolunu ele geçirmek istemesi.
Sonuçları:
* 1516 Mercidabık, 1517 Ridaniye savaşları ile Suriye, Filistin, Kudüs, Mısır ve savaşılmadan Hicaz ele geçirildi.
* Memluklar yıkıldı.
* Halifelik Osmanlılara geçti.
* Osmanlı devlet yönetiminde dini özellik önem kazandı. Teokratik bir yapıya kavuşmuştur.
* Çok büyük ganimetler elde edilmiş ve hazine altın ile dolmuştur.
* Baharat yolu Osmanlı’nın eline geçmiştir.
* Kutsal emanetler Osmanlı koruyuculuğuna geçmiştir.
* İslam dünyasında birlik sağlanmıştır.
* Venedikliler Kıbrıs için ödediği vergiyi Osmanlıya ödemeye başlamıştır.
KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN DÖNEMİ
İç İsyanlar:
* Canberdi Gazali İsyanı (1521): Şam-Siyasi
* Ahmet Paşa İsyanı (1524) : Mısır-Şahsi
* Baba Zünnun İsyanı (1526): Yozgat-Ekonomik
* Kalenderoğlu İsyanı (1527): Karaman-Dini
BATI SEFERLERİ:
Belgrat’ın Fethi (1521): Orta Avrupa’nın kapıları Osmanlılara açılmıştır.
Mohaç Meydan Muharebesi (1526):
Macar Kralı Layoş’un çalışmaları sonucu Kanuni sefere çıkarak Macaristan’ı Osmanlıya bağladı. Erdel beyi Yanoş, Macar kralı yapıldı.
NOT: Bu durum Osmanlı-Avusturya ilişkilerinin bozulmasına sebep olacaktır.
I.Viyana Kuşatması (1529):
Ferdinand’ın Yanoş’un krallığını kabul etmeyerek saldırması üzerine Kanuni yeni bir sefere çıktı.
NOT: Ferdinand karşısına çıkmayınca Viyana’yı kuşatmış fakat ordunun hazırlıksız olması ve kış mevsiminin gelmesi ile başarılı olunamamış.
Alman Seferi (1532):
Ferdinand’ın tekrar Macaristan’a saldırması üzerine meseleye köklü çözüm bulmak amacıyla Kanuni, Şarlken üzerine sefere çıkmıştır. Karşısına hiçbir ordu çıkmamıştır. Ferdinand’ın barış teklifini İran sorunu yüzünden kabul etmiştir. 1533 İstanbul Antlaşmasına göre:
* Ferdinand Yanoş’un Macar krallığını kabul edecek.
* Avusturya kralı protokolde Osmanlı sadrazamına eşit sayılacak.
* Avusturya yıllık vergi ve savaş tazminatı ödeyecek.
NOT: Avusturya ile yapılan ilk antlaşmadır. Osmanlı Avusturya’ya üstünlüğünü kabul ettirmiştir.
Macaristan’ın Osmanlı Topraklarına Katılması (1541):
Ferdinand, Yanoş’un oğlu Sigismund’un Macar krallığını kabul etmeyerek saldırınca sefere çıkan Kanuni Macaristan’ı 3 parçaya bölmüştür.
MACARİSTAN
![]()
![]()
![]()
Asıl Macaristan Erdel Küçük bir kısmı
(Budin) (Sigismund’a) (vergi karşılığı
(Osmanlı’ya) Avusturya’ya)
Zigetvar Seferi (1566):
Ferdinand’ın yerine geçen oğlu Maximilyen’in saldırısı üzerine Kanuni 13. ve son seferine çıkmıştır. Kale fethedilmeden bir gün önce ölmüş, kalenin fethini gerçekleştiren Sokullu Mehmet Paşa sefere devam etmeyerek geri dönmüştür.
FRANSA İLE İLİŞKİLER:
Kanuni, Şarlken’in Avrupa’da tek güç olmasını engellemek amacı ile bir taraftan Reform hareketlerini destekler iken diğer taraftan yaptığı seferler ile Fransa Kralı Fransuva’yı kurtarmış ve hatta Şarlken karşısında güçlü tutabilmek için ekonomik ayrıcalıklar verilmiştir.
1535 Kapitülasyon Antlaşmasına göre;
* Fransızlar Osmanlı sularında serbestçe ticaret yapabilecek.
* Fransız tüccarlardan düşük gümrük vergisi alınacak.
* Osmanlı ülkesindeki Fransızların kendi aralarındaki davalara Fransız hakimler bakacak.
* Osmanlı vatandaşları ile sorun yaşarlar ise Osmanlı mahkemeleri bakacak fakat tercüman bulundurabilecekler.
* Aynı haklardan Osmanlı devleti de yararlanabilecek.
*** Bu antlaşma iki hükümdar hayatta kaldığı sürece geçerli olacak.
NOT: 1740 yılında I.Mahmut zamanında kapitülasyonlar sürekli hale getirilmiştir.
Osmanlı-İran ilişkileri (1534-1555):
* Kanuni’nin Avrupa ile ilgilenmesinden faydalanan İran, sınırda karışıklıklar çıkarmıştır. İran üzerine 3 sefer düzenleyen Kanuni İran’ı ortadan kaldırmayı düşünürken gelen elçiler ile antlaşma yapmaya razı olmuştur.
1555 Amasya Antlaşması:
Bağdat, Nahcıvan, Erivan Osmanlıya kalmıştır.
NOT: İran ile yapılan ilk resmi antlaşmadır.
HİNT DENİZ SEFERLERİ (1538-1553):
Hint Müslümanlarının yardım isteği, bölgedeki Portekiz üstünlüğüne son vermek, Kızıldeniz’de yeniden üstün konuma gelebilmek için 4 sefer düzenlenmiştir. 1538-Hadım Süleyman Paşa, 1551-Piri Reis,1552-Murat Reis, 1553-Seydi Ali Reis seferleri gerçekleştiren kaptanlardır.
* Seferlerden istenilen başarı elde dilememiştir.
Bunun sebebi:
- Osmanlı kaptanlarının tecrübesizliği,
- Donanmanın okyanuslara dayanıklı olmaması,
- Hint Müslümanlarından gereken desteğin alınamaması,
* Yemen, Aden, Arap yarımadası, Maskat hakimiyet altına alınmış. Kızıldeniz ve Basra körfezi Osmanlı denetimine alınmıştır.
DENİZLERDEKİ GELİŞMELER:
Rodos’un Fethi (1522): Ege denizinin güvenliği sağlandı.
Cezayir’in Alınması (1533): Barbaros’un Kaptan-ı Derya olması ile savaşılmadan Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Prevze Deniz Zaferi (1538): Şarlken’in oluşturduğu Andrea Dorya komutasındaki Haçlı donanması mağlup edilmiştir. Akdeniz Türk gölü olmuştur.
Nis Seferi (1543): Fransa’ya yardım amacı ile mücadele edilmiştir.
Trablusgarb’ın Fethi (1551): Sen Jan Şövalyelerinden Turgut Reis almıştır.
Cerbe Savaşı (1559):
Turgut reis ile Andrea Dorya arasında oldu. İspanyolların elindeki Cerbe adası alındı.
Malta Kuşatması (1565): Sen Jan Şövalyelerinin elinde olan ada kuşatılmışsa da Turgut Reis’in şehit düşmesi üzerine kuşatma kaldırılmıştır.
SOKOLLU MEHMET PAŞA (1564-1579):
Sakız Adasının Fethi (1568): Cenevizlilerden Piyale Paşa almıştır. Ege’deki Türk hakimiyeti pekişti.
Yemen’in Fethi (1568-1570): Koca Sinan paşa yeniden almıştır.
Kıbrıs’ın Fethi (1571): Venediklilerden Kıbrıs’ın alınmasıyla Doğu Akdeniz tamamen Osmanlı egemenliğine girmiş, İnebahtı Savaşına sebep olmuştur.
İnebahtı Savaşı (1571): Venedik öncülüğündeki Haçlı donanmasıyla yapılan savaşta Osmanlı donanması imha edilmiş, fakat altı ay içinde yeni bir donanma inşa edilmiştir.
Tunus’un Fethi (1574): Osmanlı’nın İnebahtı bozgunundan sonra Akdeniz’de üstünlüğünü devam ettirdiğinin anlaşıldığı savaştır. İspanyollardan alınmıştır.
Lehistan’ın Osmanlı Himayesine girmesi (1575): Erdel Prensini kral seçtiren Sokullu, böylece Lehistan’ı himaye altına almış oldu.
Vadi’üs Seyl Savaşı: Fas Osmanlı himayesine girmiş, Kuzey Afrika’nın fethi tamamlanmıştır. Portekizliler denizlerdeki üstünlüklerini İngilizlere kaptırmışlardır.
KANAL PROJELERİ
Don-Volga Kanal Projesi
* Ruslar’ın Karadeniz’e inmelerini ve Kırım’a saldırmalarını önlemek.
* Kafkas hanlıklarını hakimiyet altına almak.
* Orta Asya Türkleri ile doğrudan irtibata geçmek.
* İpek yolunu canlandırmak.
* İran’ı kontrol altında tutmak,
amaçları ile yapılmak istenmişse de tamamlanamamıştır.
NOT: Ayrıca bu dönemde gündeme gelen Süveyş ve Marmara kanal projeleri de gerçekleştirilememiştir.
Filed under: islam tarihi konu anlatımı, OSMANLI İMPARATORLUĞU KURULUŞ DÖNEMİ, OSMANLI İMPARATORLUĞUNUN KURULUŞU, tarih ders notları, tarih dersi konu anlatımı, tarih dersleri
>
OSMANLI İMPARATORLUĞU
OSMAN BEY (1281-1326):
v Osman Bey, Çobanoğulları’nın yıkılışına kadar onlara bağlı kaldı (1291). Bu tarihten itibaren Türkiye Selçuklularının uç beyi haline geldi.
v Osman Gazi, Ahi Şeyhlerinden Edebali’nin kızı ile evlenmiştir. Ahiler, Osmanlıların Anadolu’da kabullenmesinde önemli rol oynamıştır.
v Osman Gazi’nin ilk önemli başarısı İnegöl Tekfurunu mağlup ederek Karacahisar’ı alması olmuştur (1291).
v Karacahisar merkez yapıldıktan sonra tekfurlar ile mücadele devam etmiştir. 1298’de Bilecik, Yarhisar, İnegöl, 1300 yılında ise Yundhisar ve Yenişehir ele geçirilmiştir.
v Selçuklu sultanı III.Alaeddin Keykubat’ın İlhanlı hükümdarının yanına gitmesinden sonra Anadolu’da iktidar boşluğu doğdu. Bu durumdan faydalanan diğer beylikler gibi Osman Bey de bağımsızlığını ilan etmiştir (1299).
v Koyunhisarı(Bafeon)Savaşı 1302:
Osman Bey’in genişlemesine karşı Bizans’ın Tekfurları ile anlaşıp birlik göndermesi ile bu savaş yapılmıştır.
Not: Osmanlı ile Bizans arası ilk savaştır.
Not: Osmanlı Kite kalesini, Bursa’nın kuzeyi hariç her yerini ve İzmit’i kontrol altına aldı.
v Orhan Bey 1321’de Mudanya’yı aldı.
v Osman Bey dönemindeki fetih hareketleri gönüllü Türkmen birlikleri ile gerçekleştirildi. Bu dönemde düzenli ordu yoktu.
v Osman Bey zamanında ilk Osmanlı parası bastırıldı. Ancak devletin teşkilatlanması Orhan bey zamanında başladı.
ORHAN BEY (1326-1362):
v Osman Bey’in vefatından sonra Orhan Bey Bursa’nın fethini tamamladı ve Bursa başkent yapıldı. Ekonomik yönden Osmanlı için önemli bir yer olmuştur.
v Maltepe (Palekanon) Savaşı (1329):
ü Akçakoca ve Abdurrahman Gazi; Kandıra, Aydos, Samandıra, Karamürsel kalelerini almışlardır.
ü Osmnalılar Üsküdar’a kadar gelmiştir ve Bizans bu durumda harekete geçecektir.
Sebepler:
*Osmanlı ilerleyişini durdurmak,
*Osmanlı’nın eline geçen kaleleri geri almak,
*Bizans, İznik’i Osmanlı kuşatmasından kurtarmak amacı ile son defa büyük bir ordu gönderdi.
Sonuçlar:
*Anadolu’da Bizans’ın etkinliği sona erdi ve Osmanlı daha etkili hale geldi.
*İznik teslim olmuştur (1331), daha sonra Gemlik ve İzmit de fethedilmiştir (1337).
Not: Bu gelişmelerden sonra Kocaeli yarımadası tamamen Osmanlı hakimiyetine girdi.
Not: Savaş alanlarına yakın olduğundan İznik bir süre Osmanlıya başkentlik yapmıştır.
v 1335 de İlhanlılar’ın İran’daki hakimiyetleri sona erdi. İlhanlıların yıkılışı Osmanlıların bağımsızlığını pekiştirdi. Çünkü Osmanlı İlhanlılara vergi vermekte idi.
v Karesioğulları beyliğinin Osmanlı’ya katılması (1345):
*Karesi Bey’in ölümü ile karışıklıklar çıkması Osmanlı’nın bu olaya el koymasına neden oldu. Orhan bey bu beyliğin büyük bölümünü ele geçirdi (1345). 1360 yılında Çanakkale ve çevresi alınınca Karesi beyliği tam olarak Osmanlıya katılmış oludu.
Sonuçları:
ü Osmanlıların Rumeli’ye geçişi kolaylaştı.
ü Osmanlı Donanma sahibi oldu.
ü Bu beyliğin komutanları Osmanlı hizmetine girdi.
ü Osmanlı, Adalar Denizine (EGE’ye) ulaştı.
v Orhan Bey döneminde; Marmara adaları (1352), Bolu ve Ankara (1354) Osmanlı toprağı oldu.
v BALKANLARDAKİ GELİŞMELER:
1341 de III.Andranikos’un ölümü ile Bizans’ta taht kavgaları başladı. Kantakuzen önce Aydınoğ. (1344’e kadar) sonra Osmanlıdan yardım istedi. Bu istek Türklerin Rumeli’ye geçişini kolaylaştıracaktır. Kantakuzen Osmanlıya üs olarak Bolayır yakınlarındaki Çimpe kalesini üs olarak vermiştir.
I.MURAT DÖNEMİ (1362-1389):
v I.Murat’ın hükümdarlığını tanımayan kardeşleri isyan etti. Bu karışık ortamdan faydalanan Karamanoğulları Ahileri kışkırtarak Ankara’nın elden çıkmasına sebep olmuştur. I.Murat Ankara’yı tekrar el geçirmiştir(1362).
v I.Murat’ın oğlu I.Bayezid Germiyan-oğullarından bir kız ile evlendiği için çeyiz olarak Osmanlıya Kütahya, Tavşanlı, Emet, Simav verildi (1381). Osmanlı, Hamitoğulları ile komşu oldu.
v Hamitoğullarından; Isparta, Yalvaç, Akşehir, Beyşehir, Seydişehir, Karaağaç 80.000 altın karşılığında satın alındı (1381). Karamanoğulları ile sınır olundu.
v Karamanoğulları Beyşehir’i aldı. Bu durum savaşa sebep oldu (1387). Savaşı Osmanlı kazandı. Not: Taraflar arasında ilk barış yapıldı. Osmanlı ile Karamonoğlu arasında ilk ilişkiler I.Murat devrinde başlamış oldu. Karamanoğulları, Anadolu’da Osmanlı üstünlüğünü tanımış oldu.
v Bu dönemde Anadolu Türk birliği çalışmaları hızlandı ve beylikler Balkanlardaki savaşlar için Osmanlıya asker desteği yapmışlardır.
v Bu başarılar Memlukların Osmanlıya elçi göndermesine sebep olmuştur. Bu olay Anadolu’da siyasi üstünlüğün Osmanlıya geçtiğine kanıttır.
Edirne’nin Fethi (1362):
Sazlıdere Savaşı ile Bizans ve Bulgar kuvvetlerini yenen Osmanlı Edirne’yi ele geçirmiştir. Daha sonra Gümülcine ve Filibe ele geçirildi.
Not: Edirne ve Filibe’nin alınması Makedonya’da bulunan Sırplarla, Bulgarlar ve Bizans’ın bağlantısını kesti. Bundan sonra Osmanlılara Balkan Fetihlerinin yolu açılmıştır.
Not: Orhan bey döneminde Maltepe Savaşı ile Bizans’ın Anadolu’daki etkinliği sona erdi. I.Murat döneminde Çatalca’ya kadar Bizans topraklarının Osmanlının eline geçmesi üzerine Bizans’ın dünya ile karadan bağlantısı kesilmiştir. Bizans dış dünya ile ilişkilerini deniz yollarıyla kurmak zorunda kalmıştır.
Sırpsındığı Savaşı (1364):
Sebepleri:
* Osmanlı’nın Edirne ve Filibe’yi alarak Balkanlar’da ilerlemeleri.
* Sırp ve Bulgarların isteği ile Papa’nın Hıristiyan milletleri savaş için teşvik etmesi.
* Bizans’ın kara bağlantısının kesilmesi üzerine Hıristiyan milletlerinden yardım istemesi.
* Türklerin Balkanlara kesin olarak yerleşme politikasına karşılık Haçlıların Türkleri Balkanlardan atmak istemesi.
- Papa’nın teşviki ile Macar Kralı Layoş’un liderliğinde Sırp, Bulgar, Eflak, Bosna kuvvetlerinden oluşan bir ordu Osmanlıya saldırdı.
Not: Savaşta ölenlerin çoğu Sırp olduğu için bu savaşa “Sırpların kırıldığı” anlamına gelen Sırpsındığı adı verilmiştir.
Sonuçları:
1.Osmanlıya karşı oluşturulan ilk Haçlı ittifakıdır.
2.Türklerin Balkanlardaki ilerlemesi hızlandı.
3.Savaş alanlarına yakın olan Edirne başkent oldu (1365).
4.Macarların Balkanlardaki etkisi azaldı. 1367 yılına kadar Trakya’nın fethi tamamlandı.
* Bulgarlar, Osmanlı hakimiyetini ve vergi vermeyi kabul etti (1368).
* Sırp kuvvetleri ise Meriç nehri kenarında yapılan Çirmen Savaşında Osmanlılara mağlup oldu. (1371)
* Sırplar vergi ve asker vermek şartıyla Osmanlı hakimiyetini tanıdılar (1374).
I.Kosova Savaşı (1389):
Sebepleri:
1.Osmanlı’nın Manastır, Sofya ve Niş’i alması.
2.Sırp, Boşnak, Hırvat, Arnavut ve Macar kuvvetleri Türklere karşı birleştiler.
* Lala Şahin paşa komutasındaki öncü kuvvetler Ploşnik denilen yerde Sırp ve Bosna kuvvetleri tarafından pusuya düşürüldü (1388).
* Haçlılar ile yapılan Kosova Savaşında Osmanlı galip gelmiştir (1389).
Sonuçlar:
1.I.Murat savaş meydanında gezerken bir Sırplı tarafından şehit edildi.
2.Osmanlılar tarafından Haçlılara karşı ilk büyük meydan savaşı kazanıldı ve Türklerin İslam dünyasındaki önemi arttı.
3.Balkanlarda Osmanlılar karşısında tek güç Macarlar kaldı.
4.Osmanlılar ilk defa bu savaşta sesinden faydalanmak amacıyla TOP’u kullandı.
5.Anadolu beylikleri ilk defa bu savaşta Osmanlıya yardımcı kuvvet gönderdi.
I.BAYEZİT(YILDIRIM) DÖNEMİ (1389-1402)
* Yıldırım Bayezid Osmanlı tarihinde ilk defa İstanbul’u karadan ve denizden kuşattı (1391). İkinci defa ise 1395 yılında kuşatmıştır. Boğazı kontrol altına almak için Anadolu hisarını yaptıracaktır. Haçlı kuvvetlerinin Bizans tarafından davet edilmesi ile Niğbolu kalesini kuşatmaları sonucu kuşatma kaldırıldı. Niğbolu savaşından sonra İstanbul tekrar kuşatıldı ve bu kuşatma 1401 yılının ortalarına kadar devam etti. Timur tehlikesinden dolayı Bizans’ın barış isteği kabul edildi. 1401 İstanbul Antlaşmasına göre;
* Osmanlıya verilen vergi 10bin düka altın olacak.
* İstanbul’da bir Türk mahallesi ve cami yapılacak,
* Türklerin davalarına bakmak için Kadı tayin edilecek. Müslümanlar ticaret için İstanbul’a girebilecek.
NOT: Osmanlı ile Bizans arasında imzalanan tek resmi antlaşmadır.
Balkanlardaki Gelişmeler:
Eflak Voyvodasının Macarlarla birleşerek Osmanlı sınırlarına girmesi üzerine Yıldırım Rumeli’ye geçti (1392). Macarlar geri çekildi, Eflak beyi Osmanlılara vergi vermeyi kabul etti. Yıldırım Bulgar Krallığına son verdi (1393). Ayrıca Selanik Osmanlıların eline geçti (1394).
Niğbolu Savaşı (1396):
Nedenleri:
1.İstanbul kuşatması nedeni ile Bizans Avrupa’dan yardım istedi.
2.Papanın Hıristiyan dünyasını kışkırtması.
3.Osmanlı’nın, Bulgar krallığını alması ile Orta Avrupa’yı tehdit etmesi.
4.Osmanlıların Bosna ve Arnavutluk’a akınlar yaparak buralara yerleşmek istemesi.
Haçlı Ordusu: Macar, Fransa, İngiltere, İskoçya, Almanya, Hollanda, Avusturya, İtalya, İsviçre ve Güney Avrupa kuvvetleri.
Sonuçları:
1.Osmanlılar Avrupa’da büyük bir başarı elde etti. Bu başarı, Ankara savaşından sonraki karışık dönemde bile Balkanlarda isyan çıkmamasının sebebidir.
2.Mora Despotluğu Osmanlı egemenliğini tanımıştır.
3.Mısırdaki Abbasi halifesi Yıldırım Bayezid’i Anadolu sultanı ilan etmiştir.Bu durum Osmanlının Anadolu beylikleri üzerindeki etkisini arttırmıştır ve Türk birliğinin sağlanmasını kolaylaştırmıştır.
4.Eflak ve Bosna’ya akınlar yapılmış ve Bulgar krallığı tamamen son buldu.
Anadolu’daki Gelişmeler:
Germiyanoğulları, Aydınoğulları, Menteşeoğulları ve Saruhanoğulları Osmanlıya bağlandı (1390).
Antalya alınarak Hamitoğulları Osmanlının eline geçti (1392).
Germiyanoğulları alındıktan sonra Kütahya merkezli Anadolu beylerbeyliği kuruldu.
Karamanoğulları’nın Osmanlılara Katılması:
I.Murat’ın şehit edilmesini fırsat bilen Karamanoğulları Osmanlı topraklarına saldırdı. 1391 de Yıldırm Bayezid Karaman Seferine çıkarak Karamanoğlu Alaeddin Ali Beyi mağlup etti ve aralarında barış yapıldı.
Yıldırım, Niğbolu Savaşı sırasında yeniden saldıran Karamanoğullarını Osmanlı topraklarına kattı (1397).
* 1392 de Candaroğulları, 1398 de Kadı Burhaneddin beyliği Osmanlı topraklarına katıldı.
* Malatya ve Elbistan Osmanlının eline geçti. Bundan dolayı Osmanlı-Memluk ilişkileri bozuldu.
Yıldırımın Anadolu Faaliyetlerinin Sonuçları:
* Anadolu Türk birliği büyük ölçüde sağlandı.
* Osmanlı Devletinin sınırları Fırat’a kadar genişledi.
* Batı ve Orta Anadolu Osmanlı egemenliğine girmiş, Timur ile Osmanlı devleti karşı karşıya geldi.
* Osmanlı Devleti ile Akkoyunlular, Memlükler ve Dulkadiroğulları’nın arası açılmıştır.
* Sahillerdeki beyliklerin Osmanlılara katılması Osmanlı denizciliğinin güçlenmesini sağlamıştır.
* Pontus Rum ile sınır olunmuştur.
Ankara Savaşı (1402):
* Timur’un batıya doğru yaptığı seferler sonucunda İran ve Irak ele geçirilmiş, Altınorda Devleti zayıflamış ve yıkılmıştır.
* Yıldırım Bayezid’den kaçan beyler Timur’a sığınmışlardır.
Sonuçları:
* Beylikler yeniden kuruldu (Anadolu Türk birliği bozuldu).
* Balkanlarda Türk ilerleyişi durdu.
* Bayezid’in çocukları arasında taht kavgaları başladı.
* Osmanlı Devleti dağılma tehlikesi geçirdi.
* Fetret Devri başladı.
NOT: Osmanlı, sağlam devlet örgütü sayesinde kısa zamanda toparlanacaktır.
FETRET DEVRİ (1402-1413):
* Şehzade Musa tarafından İstanbul kuşatılmıştır.
* Hoşgörülü ve adil bir politika uygulanması Balkanlarda isyan çıkmasını önlemiştir.
* Avrupa’dan saldırı olmamasının sebebi Yüzyıl savaşlarıdır.
I.MEHMET (ÇELEBİ) (1413-1421):
* Devletin ikinci kurucusu kabul edilir.
* Anadolu Türk birliğini kurmak için çalışmalara başlandı.
* Şehzade Mustafa Çelebi, Bizans’ın da yardımı ile isyan etti, başarılı olamadı.
* Şeyh Bedreddin ayaklanması çıktı.Yakalandı ve idam edildi (1420). Dini ve Sosyal içerikli bir ayaklanmadır.
* Samsun ve civarı alındı. Böylece Akkoyunlular ve Karakoyunlular ile komşu olundu.
* Venedik ile deniz savaşı yapıldı fakat başarısız olundu.
II.MURAT (1421-1451):
* Mustafa çelebi isyan etti fakat tekrar başarısız oldu.
* Anadolu Türk birliği sağlanmaya çalışıldı. Aydınoğulları ve Menteşeoğullarının egemenliğine son verildi, Germiyanoğulları toprakları miras yolu ile Osmanlı Devletine katıldı.
* Osmanlı tarihinde üçüncü kez İstanbul kuşatıldı. Venedikliler ile savaşıldı.
* II.Murat, Haçlılar ile savaşmak istemedi. 1444’te Edirne-Segedin Antlaşması imzalandı.(Haçlılar ile imzalanan ilk antlaşmadır).
NOT: Osmanlı’nın bir yenilgi sonunda imzaladığı ilk antlaşmadır, II.Murat tahtı 13 yaşındaki oğlu II.Mehmet’e bıraktı.
NOT: Osmanlı tarihinde, imzalandığı halde uygulanmayan ilk antlaşmadır (Çünkü kısa bir süre sonra savaşlar yeniden başlayacaktır).
* Antlaşmadan sonra Osmanlı tahtına II.Mehmet geçti. Haçlılar bu fırsatı değerlendirmek için antlaşmayı bozarak saldırıya geçtiler. II.Murat devletin başına geçti ve 1444 Varna Savaşında Haçlıları yenilgiye uğrattı.
Not: Osmanlı’nın İslam dünyasındaki saygınlığı arttı ve Balkanlardaki hakimiyetin güçlenmesine sebep oldu.
* II.Murat Macarların önderliğinde oluşturulan Haçlı ittifakını II.Kosova Savaşında mağlup etti (1448).Sonuçlar:
* Balkanlarda Osmanlı hakimiyeti kesinleşti.
* Dönüm noktasıdır. Haçlıların son taarruzu, Osmanlı’nın son savunmasıdır. (II.Viyana kuşatmasına kadar).
NOT: II.Murat, tahtı kendi isteği ile oğluna bırakan ilk Osmanlı hükümdarıdır. II.Murat iki kere tahta geçmiştir.
Filed under: islam tarihi konu anlatımı, tarih ders notları, tarih dersleri, İLK TÜRK İSLAM DEVLETLERİ, İLK TÜRK İSLAM DEVLETLERİ NELERDİR
>
İLK TÜRK İSLAM DEVLETLERİ
KARAHANLILAR: (840-1212)
Kurulduğu Yer: Orta Asya’da Tanrı dağlarının kuzey ve güneyinde kuruldu.
Kurucusu: Bilge Kül Kadir Han’dır.
Hükümdarları:
Bilge Kül Kadir Han
Satuk Buğra Han
Yusuf Kadir Han
Özellikleri:
* Satuk Buğra Han zamanında İslamiyeti resmen kabul ettiler. Satuk Buğra Han “Abdülkerim” adını aldı.
* Samanoğulları ve Gaznelilerle savaşlar yaptılar.
* En parlak dönemleri Yusuf Kadir Han zamanıdır.
Not: Karahanlılar, ilk Müslüman Türk devletidir.
Yıkılış Sebepleri:
Ø Yusuf Kadir Han’ın ölmeden önce ülkesini çocukları arasında paylaştırması,
Ø Çıkan karışıklıklar ve taht kavgaları,
Ø Karahanlıların 1058’de Doğu ve Batı Karahanlılar olmak üzere ikiye ayrılmasıdır.
- Doğu Karahanlılar, Karahitaylar tarafından yıkıldı (1130).
- Batı Karahanlılar, Harzemşahlar tarafından 1212 de yıkıldı.
GAZNELİLER: (963-1178)
Kurulduğu Yer: Afganistan, Hindistan ve İran.
Kurucusu: Alp Tigin’dir.
Hükümdarları:
Alp Tigin,
Sultan Mahmut (Gazneli Mahmut)
Sultan Mesut
Özellikleri:
* Devletin en parlak dönemi Gazneli Mahmut zamanıdır. Bu dönemde devlet en geniş sınırlara ulaştı ve imparatorluk haline geldi.
* Gazneli Mahmut Hindistan’a 17 sefer yaparak burada islamiyetin yayılmasını sağladı.
* Büveyhoğullarından Irak’ın kuzey taraflarını aldı. Böylece Ganj ırmağından Irak’a kadar ulaşan büyük bir devlet kurmuş oldu.
* Abbasi halifeliğini Şii Büveyh oğullarının baskısından kurtardı.
* Selçuklularla savaştı ve onları yenilgiye uğrattı.
* Sultan Mahmut’un ölümü üzerine yerine Sultan Mesut geçti.
* Sultan Mesut da Hindistan’a seferler yaptı. Selçuklularla yaptığı Dandanakan Savaşında yenildi (1040).
Yıkılış Sebepleri:
Ø Selçuklularla yapılan Dandanakan Savaşından sonra devletin zayıflamaya başlaması.
Ø Ülkede iç karışıklıkların çıkması.
* Gazne Devleti, 1187 yılında Gurlular (Afgan Yerlileri) tarafından yıkıldı.
TOLUNOĞULLARI: (868-905)
Kurulduğu Yer: Mısır.
Kurucusu: Tolunoğlu Ahmet.
Not: Mısır’da kurulan ilk Türk devletidir.
Özellikleri:
* Mısır’da Türk kültürü yayıldı ve Mısır, Tolunoğulları tarafından imar edilerek zenginleştirildi.
* Suriye alındı.
Yıkılışı:
Tolunoğlu Ahmet’in ölümünden sonra oğulları zamanında iç karışıklıklar çıktı. Bu durumdan yararlanan Abbasiler, Tolunoğullarına son verdiler (905).
İHŞİTLER (AKŞİTLER): (935-969)
Kurulduğu Yer: Mısır.
Kurucusu: Ebubekir Muhammed.
Özellikleri:
* Mısır’da kurulan ikinci Türk devletidir.
* Suriye’yi aldılar ve ülke topraklarına kattılar.
Yıkılışı:
Fatimiler tarafından ortadan kaldırıldı.
BÜYÜK SELÇUKLU DEVLETİ (1040-1157)
Kurulduğu Yer: Horasan.
Kurucusu: Tuğrul Bey.
* Selçuklular, Oğuzların Üçok kolunun Kınık boyundandır.
* Büyük Selçuklu Devleti’ne, bu boydan olan Selçuk Bey adını verdi.
* Selçuk Bey, Oğuzlar Devleti’nde subaşı iken, Oğuz Devleti’nin hükümdarı ile arasında çıkan anlaşmazlık yüzünden kendisine bağlı ordularla güneye inerek Seyhun ırmağı yakınlarındaki Cent şehrine yerleşti (930-935).
Hükümdarları:
Selçuk Bey
Arslan Yabgu
Tuğrul ve Çağrı Beyler
Alp Arslan
Melikşah
Sultan Sencer
Selçuk Bey:
* Cent şehrinde İslamiyet’i kabul etti.
* Bir çok Türk boyunu yönetimi altına aldı.
* Samanoğulları ile Karahanlılar arasındaki savaşta, daha güçsüz olan Samanoğullarına yardım etti. Karşılığında toprak aldı.
Arslan Yabgu:
* Selçuk Bey’in ölümünden sonra yerine oğlu Arslan Yabgu geçti.
* Selçukluların güçlenmesini istemeyen Gazneli Mahmut, Arslan Yabgu’yu tutuklattı.
Tuğrul ve Çağrı Beyler:
* Tuğrul ve Çağrı beyler, iki kardeş olarak toprakları parçalamadan aralarında iş bölümü yaparak ülkeyi idare ettiler.
* Gaznelilerle başarılı savaşlar yaptılar.
* Horasan’ın önemli şehirlerinden biri olan Nişabur’u aldılar (1038).
Dandanakan Savaşı (1040):
Selçuklular ile Gazneliler arasında yapıldı.
Sebepleri:
* Gazneliler’in Selçukluları Horasan’dan çıkarmak istemeleri.
* Selçukluların kendilerine yurt arayışı içinde olmaları.
Sonuçları:
- Gazneliler yenilgiye uğratıldı ve yıkılma sürecine girdi.
- Selçuklular büyük bir zafer kazandı. Horasan ve İran toprakları Selçukluların eline geçti.
- Büyük Selçuklu Devleti kuruldu (1040).
- Tuğrul Bey sultan ilan edildi. Devleti Çağrı Bey ile birlikte yönetti.
- Rey şehri alınarak başkent yapıldı.
- Selçukluların İslam dünyasındaki otoritesi arttı.
* Abbasi halifesinin, Şii Büveyhoğullarının baskılarına karşı Selçuklulardan yardım istemesi üzerine Tuğrul Bey, Bağdat Seferine çıkarak 1055 Abbasileri Şii Büveyhoğullarının baskısından kurtardı. Böylece Türk-İslam dünyasının koruyuculuğu Selçukluların eline geçti. Bu olaydan sonra İslam Dünyasının dini lideri Abbasiler, siyasi lideri de Selçuklular oldu.
* Bizans üzerine sefere çıkılarak Doğu Anadolu’da başarılı savaşlar yapıldı. Bir çok şehir alındı (Erzurum, Kemah, Malatya, Sivas).
Pasinler Savaşı (1048):
* Selçuklular ile Bizanslılar arasında yapılı.
* Gürcüler Bizanslılara yardım etti.
Sebepleri:
Ø Dandanakan Savaşı’ndan sonra Selçuklular’ın batı yönünde ilerlemeleri.
Ø Bizanslıların, Türklerin Anadolu’ya girmelerini engellemek istemeleri.
Not: Pasinler (Hasankale) Savaşı, Selçuklular ile Bizanslılar arasında yapılan ilk savaştır.
Sonuçları:
Ø Bizanslılar yenildi ve Selçukluları Resmen tanıdı.
Ø Doğu Anadolu, Selçukluların denetimine girmeye başladı. Van’dan Trabzon’a kadar olan topraklar Selçuklular’ın eline geçti.
Ø Gürcü Kralı Liparit, Selçuklulara esir düştü.
Alp Arslan (1063-1072):
* Önce iç işlerini düzeltti. Çıkan ayaklanmaları bastırdı.
* Bizans İmparatorluğuna savaş açıldı. Gürcistan, Ani Kalesi ve Kars alındı.
* Alp Arslan, komutanlarını Anadolu’nun fethi ile görevlendirdi. Türk akıncıları Akdeniz kıyılarına kadar ilerlediler.
Malazgirt Savaşı (26 Ağustos 1071):
Selçuklular ile Bizanslılar arasında yapıldı.
Sebebi:
Bizans’ın, Anadolu’ya yapılan Türk akınlarını önlemek, Doğu Anadolu’da gittikçe güçlenen Selçuklu egemenliğine karşı koymak istemesidir.
Gelişmesi:
- Savaş, Malazgirt ile Ahlat arasındaki Malazgirt ovasında başladı.
- Selçuklu kuvvetleri üçe bölündü.
- Alp Arslan sahte geri çekilme planı uygulayarak Bizans ordusunu merkezden ayırdı.
- Bu sırada Bizans ordusunda bulunan Peçenek ve Uzlar, Selçuklu tarafına geçtiler. Pusuya yatan Türk askerlerinin seri hücumu ile Bizans ordusu büyük bir yenilgiye uğradı.
- Ancak savaşın kazanılmasında ordunun manevi gücünün yüksek olması, iyi teşkilatlanması ve Alp Arslan gibi yetenekli, güçlü bir hükümdar tarafından yönetilmesinin de büyük katkısı vardır.
Sonuçlar:
Ø Türkler büyük bir zafer kazandı.
Ø Bizans İmparatoru Romen Diyojen esir düştü.
Ø Yapılan Antlaşma Sonunda;
ü Doğu Anadolu’da ki bazı şehirler Türklere bırakıldı.
ü Bizanslılar her yıl vergi verecekti.
ü Alp Arslan, esir alınan askerleri serbest bıraktı.
Not: Malazgirt zaferi ile Anadolu’nun kapısı Türklere açıldı. Türkler Anadolu’ya yerleşmeye başladı.
* Alp Arslan, Batı Karahanlılar üzerine çıkacağı bir sefer sırasında öldürüldü.
Melikşah (1072-1092):
Ø Ege Denizine ve boğazlara kadar bütün Anadolu alındı.
Ø Suriye, Filistin ve Arabistan alındı.
Ø Devletin sınırları; doğuda Tanrı dağları ve Seyhun ırmağından batıda Akdeniz kıyılarına, kuzeyde Kafkas dağlarından güneyde Basra körfezine kadar genişletildi.
Ø Vezir Nizamülmülk’ün koduğu kanun ve metotlarla devlet işleri çok düzenli olarak yürütüldü.
Ø Güçlü bir ordu ile, çıkan ayaklanmalar hemen bastırıldı.
Ø Başkent, Rey’den İsfahan’a taşındı.
Ø Selçukluların en parlak dönemidir.
Ø Melikşah’ın ölümünden sonra oğulları arsında taht kavgaları başladı ve ülkede ayaklanmalar çıktı.
Sultan Sencer (1118-1157):
ü Merv şehri başkent yapıldı.
ü Gaznelilerden Gazne şehri, Karahanlılardan Maveraünnehir alındı.
ü Karahitaylılarla yapılan Katvan Savaşı’nda Selçuklular yenilgiye uğradı (1141). Maveraünnehir elden çıktı.
ü Bundan sonra ayaklanan Oğuzlar üzerine gidildi. Fakat Sultan Sencer esir düştü. Bir süre sonra 1157’de öldü.
ü Sultan Sencer’in ölümüyle Büyük Selçuklu Devleti yıkıldı (1157).
Büyük Selçuklu Devleti’nin Yıkılma Sebepleri:
Ø Ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaştırılması ve taht kavgaları,
Ø Atabeylerin, merkezi otoritenin zayıflamasıyla bağımsızlıklarını ilan etmeleri,
Ø Haçlı Seferlerinin meydana getirdiği sarsıntılar,
Ø Türkmenlerin küstürülmesi,
Ø Abbasilerin, eski güçlerine kovuşmak için Selçuklular aleyhine çalışmalarıdır.
Ø Katvan Savaşı’nın yıkıcı etkisi,
Ø Batınilerin çalışmalarıdır.
Büyük Selçuklu Devleti’nin Yıkılmasından Sonra Kurulan Devletler
- Suriye Selçukluları
- Horasan Selçukluları
- Kirman Selçukluları
- Irak Selçukluları
- Anadolu Selçukluları
HARZEMŞAHLAR (1097-1231):
Kurulduğu Yer: Aral gölüne dökülen Ceyhun ırmağı deltasıyla, buranın güneyindeki yerlerde kuruldu (Harezm).
Kurucusu: İl Arslan.
Özellikleri:
Ø Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın komutanlarından Anuş Tigin, Harzem valiliğine atandı.
Ø Anuş Tigin’in ölümünden sonra oğlu Kutbeddin Muhammed, harzemşah unvanı ile buraya gönderildi. Kutbeddin Muhammed otuz yıl başarı ile Harzem’i yönetti.
Ø Daha sonra Atsız, ardından İl Arslan başa geçti.
Ø Büyük Selçuklu Devleti’nin parçalanmasıyla İl Arslan zamanında Harzemşahlar bağımsız oldular.
Ø Alaeddin Tekiş, Horasan ve İsfehan taraflarını aldı. Alaeddin Tekiş, Harzemşahlarının en tanınmış hükümdarıdır.
Ø Alaeddin Muhammed, İran’ı ve Maveraünnehiri aldı. Böylece Seyhun ırmağından Dicle’ye kadar uzanan bir Türk devleti kurulmuş oldu.
Yıkılışı:
ü 1220 yılında Moğolların saldırısına uğradılar ve yenildiler.
ü Celalettin Harzemşah, Moğollarla yaptığı savaşlarda başarı sağlayamadı. Öldürülmesi üzerine Moğollar tarafından yıkıldı (1231).
MOĞOL DEVLETİ(1196-1227)
Kurulduğu yer:Moğolistan da kuruldu.
Kurucusu: Cengiz Han’dır.
Başkenti: Karakum’dur.
Özellikleri
* Cengiz Han; güçlü ve disiplinli bir ordu kurdu. Çin’i on yıl süren savaşlardan sonra egemenliği altına aldı.
* Karhitaylar ve Harzemşahlar Devleti’ni yıktı. Kıpçak ülkelerini ve İran’ın büyük bir bölümünü aldı.
* Rusya içlerine ilerlediği sırada öldü.
Yıkılışı:
* Cengiz Han’dan sonra başa geçen Moğol hükümdarları, bu çok büyük devletin bütünlüğünü koruyamadılar. İmparatorluk dört ayrı devlete ayrıldı.
* Bunlar;
1- Kubilay Hanlığı, (Çin)
2-Altın Orda Devleti, (Karadeniz’in Kuzeyi)
3- Çağatay Devleti, (Türkistan)
4- İlhanlılar Devleti, (İran)dır.
* Bu devletler, XIV. Yüzyılın sonlarına doğru yıkıldılar.
* Kubilay Hanlığı hariç diğerleri XIV.yüzyılın başından itibaren İslamiyet’i kabul edip Türkleştiler.
ALTIN ORDA DEVLETİ(1227-1502)
Kurulduğu yer: Hazar gölü ile Karadeniz’in kuzeyi
Kurucusu: Cengiz Hanın torunu Batu Han’dır.
Başkenti: Saray Şehri’dir.
Özellikleri
* Batu Han, İtil Bulgarlarını ve Kıpçakları yönetimi altına alarak devleti kurdu. Devletin Sınırlarını doğuda Aral gölünde Batı da Macaristan içlerine kadar genişletti.
* 1275’te hükümdar olan Berke Han, İslam dinini kabul etti.
* İlhanlı Devleti ile savaştılar.
* Rusları vergiye bağladılar.
Yıkılışı:
* XIV. Yüzyılın ikinci yarısında iç karışıklıklar çıktı. Devlet zayıf düştü ve parçalandı. Timur’un yaptığı seferler sonucunda dörde ayrıldı.
Bunlar:
- Sibirya Hanlığı,
- Hacı Tahran Hanlığı,
- Kazan Hanlığı,
- Kırım Hanlığı.
* Kırım Hanı Mengli Giray 1502’de Altın Orda Devleti’ne son verdi.
SORULAR
1) İslam Devletinin siyasi yönetiminin Türklere geçtiği olay nedir?
- Selçuklular devrinde, Tuğrul Bey’in Bağdat Seferi ile Abbasi halifesini Şii Büveyhoğullarının baskından kurtarması.
2) İlk Türk- İslam medreseleri hangi devlette kurulmuştur?
- Büyük Selçuklu
3) Abbasi halifesi tarafından Mısır’a atanan Türk asıllı valilerin kurduğu devletler hangileridir?
- Tolunoğlu Ahmet – Tolunoğulları
- Ferganalı Muhammet – Akşitler (ıhşidiler)
4) 1141 Katvan Savaşının sonucu nedir?
- Selçuklular Karahitaylılara (Moğol) yenildi ve Türkistan Müslüman olmayan bir kavimin egemenliğine girdi.
5) Atabey, teokrasi, şer’i hukuk nedir?
- Atabey: Selçuklu şehzadelerinin eğitiminden sorumlu kişidir.
- Teokrasi: Dinsel yönetimdir. Kaynağını dinden alan (siyasi yetkisini dinden alan) yönetim biçimi.
- Şeri hukuk: Dini kurallara dayalı hukuk sistemi.
6) Hindistan da İslamiyet’in yayılmasını sağlayan Türk devleti kimdir?
- Gazneliler, Gazneli Mahmut.
7) Tolunoğulları ve Ihşidilerin kısa sürede yıkılmasına neden olan özellik nedir?
- Yönetici Türk, halkı Kıpti olması.
8) Selçuklu devletinin resmen kuruluşu hangi olay ile olmuştur?
- Dandanakan (1040) savaşı (Gazneli-Selçuklu)
9) -Yöneticisi ve halkı Türk tür
- Türk kültürüne ve Türkçeye önem verilmiştir.
- İlk Müslüman Türk devletidir.
Bu devlet hangisidir?
- Karahanlılar
10) Tanımlarını yapınız?
Naib: Hükümdara vekalet eden kişi (Niyabet-i Saltanat)
Müstevfi: Ekonomiden sorumlu kişi
Emir-i Dad: Adaletten sorumlu kişi
11) Memlükler hangi savaş ile kim tarafından yıkılmıştır?
- Osmanlılar tarafından (Yavuz Sultan Selim) 1517 Ridaniye savaşı ile yıkılmıştır?
Filed under: ORTA ASYA, ORTA ASYA TÜRK TARİHİ, tarih ders notları, tarih dersi konu anlatımı, tarih dersleri, türk tarihi
>
ORTA ASYA TÜRK TARİHİ
Bozkır Kültürü:
Atlı göçebe yaşama dayanan ve hayvancılığın ekonomik uğraş olduğu kültürdür.
* Türk tarihi hakkında en eski kaynaklar Çin kaynaklarıdır.
* Türklerin atı evcilleştirmeleri göç ettikleri yerlere ulaşmalarını kolaylaştırmıştır.
* Avrupa’ya yapılan göçler sürekli olmadığından, göç edenler bir süre sonra ulusal benliklerini kaybetmişlerdir.
* Mete Han döneminde orduda “onlu sistem”, yönetimde “ikili sistem” uygulanmıştır.
Onlu Sistem: Ordunun on, yüz, bin gibi gruplara ayrılarak yönetilmesidir.
İkili Sistem: Devletin merkez yerine sağ ve sol şeklinde yerinden yönetilmesi.
Veraset Sistemi: Yönetimin nasıl el değiştireceğini ve hükümdarı belirleyen sistemdir.
* Tarihte rol oynayan ilk Türk topluluğu İskitler(Saka)dir.
* Türkler tarafından kurulduğu bilinen ilk devlet Asya Hun Devletidir.
* Bütün Türk kavimleri ilk defa Mete döneminde tek bayrak altında toplanmışlardır.
* Ülke toprakları “hükümdar ailesinin ortak malıdır” anlayışı Türk devletlerinde taht kavgalarına ve devletlerin çabuk yıkılmasına sebep olmuştur.
* Türk devletleri boyların birleşmesi ile oluşmuştur ve boylar arası mücadeleden dolayı çok çabuk yıkılmıştır.
* Türkçe’ye önem verilmesi ve Türkçe’nin resmi dil olarak kullanılması milli benliğin korunması ve ulusçuluk ile ilgilidir.
* Mete Han döneminde Çini egemenlik altına alma imkanı doğuyor fakat bu yapılmıyor, sadece vergiye bağlanıyor. Sebebi; yerleşik ve gelişmiş bir medeniyet olan Çin içerisinde eriyip asimle olma korkusudur.
* Göktürkler; ilk kez Türk adı ile kurulan devlet,
kendine özgü alfabesi olan bir devlettir. Bu durum ulusçu bir devlet olduğunun kanıtıdır.
Tarihte Türk Göçleri:
Sebepleri:
* Kuraklık (En önemli neden)
* Hayvan hastalıkları
* Komşu devletlerin baskısı
* Otlak, mera arayışı
* Türk boyları arası mücadele
* Nüfus artışı
Not: Türklerin atlı ve göçebe kültüre sahip olması göçleri kolaylaştırmıştır.
* Türkler Avrupa ve Afrika kıtalarına yayılmıştır.
Not: Türklerin değişik coğrafya ve şartlarda yaşamaları Türk Tarihinin belirli bir zaman diliminde ve aynı coğrafyada bir bütün halinde incelenmesini zorlaştırmıştır.
Sonuçları:
* Yeni vatanlar bulunmuştur.
* Bir çok Türk devleti kurulmuştur.
* Kültürel etkileşim sonucu medeniyete katkıda bulunmuşlardır.
* Kalabalık nüfuslar ile ve farklı dinlerle karşılaşan Türk boyları benliklerini kaybetmişlerdir. (Macarlar, Bulgarlar)
* Gittikleri yerlerde yaşayanlara; hayvanları evcilleştirmeyi ve demirciliği (madenciliği) öğretmişlerdir.
Kavimler Göçü (375)
* Kuzey Hunları’nın Çin baskısından dolayı 375’te batıya göç etmesi ile olmuştur.
Sonuçları:
* Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmıştır (395)
* Ortaçağ başlamıştır (375)
* Batı Roma yıkılmıştır (476)
* Avrupa 100 yıl karışıklık içinde kalmıştır.
* Avrupa Hun devleti kurulmuş (375) ve yıkılmıştır (469).
* Feodalite (derebeylik) rejimi ortaya çıkmıştır.
* Avrupa’nın bu günkü etnik yapısı ortaya çıkmıştır.
* Hıristiyanlık ve Skolastik düşünce hızla yayılmıştır.
* II.Göktürk (Kutluk) devletinin bıraktığı en önemli eser Orhun Yazıtları’dır.
Uygurların Genel Özellikleri
* Türk devletleri arasında ilk kez yerleşik hayata geçen devlettir.
* Türk tarihinde ilk defa; kent ve kasaba kurmuş mimari eserler bırakmış, kağıt ve matbaayı kullanmışlardır.
*Çok çabuk din değiştirmişlerdir. (Mani, Budizm)
*İlk eğitim kurumlarını açan Uygurlardır.
Kültür ve Medeniyet
Hükümdar ünvanları: hakan, kağan, han, şanyü
Devlet yönetme yetkisi: Kut
Kurultay (Toy) : meclis ( geniş yetkileri vardır.)
- Uygurlarda meclisin yetkileri arasında hanedan dışında hükümdar seçilmesi bile vardır.
Filed under: ÖNEMLİ OLAYLAR, OSMANLI İMPARATORLUĞU KURULUŞ DEVRİ, POLİTİKALAR, tarih ders notları, tarih dersi konu anlatımı, tarih dersleri, ve
>
OSMANLI İMPARATORLUĞU
KURULUŞ DEVRİ
ÖNEMLİ OLAYLAR ve POLİTİKALAR:
İSKAN POLİTİKASI
FETİH POLİTİKASI
HOŞGÖRÜ POLİTİKASI
DEVŞİRME SİSTEMİ
ANADOLU SİYASİ (TÜRK) BİRLİĞİ
KARESİOĞULLARI’NIN ALINMASI
ANKARA SAVAŞI
FETRET DEVRİ
Tanım ve Kavramlar:
Aşar (öşür): Toprak gelirinin onda biri olan bu vergiyi halktan Tımar sahibi alırdı (Müslümanlardan).
Haraç: Müslüman olmayanlardan alınan beşte bir oranındaki gelir vergisidir.
Cizye (Kelle vergisi): Gayrimüslimlerden, askerlik yapmadıkları için yılda bir kez alınan vergidir. Askerlik çağına gelmiş sağlıklı erkeklerden alınırdı.
Ayan: Bir yerin bir bölgenin zenginlerinden olan. Büyük topraklara ve silahlı adamlara sahip “ağa” (derebeyi).
Cülus Bahşişi: Yeni hükümdarın asker ve memurlara verdiği para.
Devşirme: Osmanlıda, Yeniçeri ocağına alınacak asker ihtiyacını karşılamak için Balkan topraklarındaki gayrimüslim ailelerden alınan çocukların yetiştirilmesi işi.
!!! Karesioğulları’nın Alınması ile (Çanakkale):
Osmanlı’nın;
n Rumeli’ye geçişi kolaylaşmıştır.
n Karesi beyliğinin önemli komutanları Osmanlı hizmetine girmiştir.
n Karesi Donanması Osmanlı’nın olmuştur.
n Anadolu Siyasi (Türk) birliğinin kurulmasında ilk adım atılmıştır.
!!! Orhan Bey dönemindeki teşkilatlanma çalışmaları:
n Divan teşkilatı kuruldu,
n Vezirlik makamı oluşturuldu,
n Kadılık teşkilatı kuruldu,
n Yaya ve müsellem adıyla ilk düzenli ordu kurulmuştur,
n İznik’te ilk medrese kurulmuştur (Orhaniye)
Not: Orhan bey döneminde Osmanlı beylikten DEVLET aşamasına geçmiştir.
!!! I.Murat dönemindeki teşkilatlanma çalışmaları:
n Yeniçeri ocağı kuruldu,
n Tımar sistemi uygulanmaya başlandı,
n Rumeli beylerbeyliği kuruldu.
NOT: I.Murat “ülke, hanedan üyelerinin ortak malıdır” anlayışının yerine “ülke, padişah ve oğullarının malıdır” anlayışına getirmiştir. Taht kavgaları önlemek amaçlandı. (Merkeziyetçilik amaçlandı)
Ankara Savaşı (1402):
* Timur’un batıya doğru yaptığı seferler sonucunda İran ve Irak ele geçirilmiş, Altınorda Devleti zayıflamış ve yıkılmıştır.
* Yıldırım Bayezid’den kaçan beyler Timur’a sığınmışlardır.
Sonuçları:
* Beylikler yeniden kuruldu (Anadolu Türk birliği bozuldu).
* Balkanlarda Türk ilerleyişi durdu.
* Bayezid’in çocukları arasında taht kavgaları başladı.
* Osmanlı Devleti dağılma tehlikesi geçirdi.
* Fetret Devri başladı. Osmanlı sağlam devlet örgütü sayesinde kısa zamanda toparlandı.
İskan Politikasının yada Türkleri Balkanlara yerleştirmenin amaçları nelerdir?
- Nüfus dengesini sağlamak, üretimde süreklilik.
- Türk-İslam kültürünü yaymak, merkeziyetçilik.
İşsizliğe çözüm bulmak, asayişi sağlamak
Orhan dönemindeki teşkilatlanma çalışmalarının sonucu nedir?
- Osmanlı, Beylikten Devlete geçti.
Osmanlı’nın takip ettiği hoşgörü politikasının amacı nedir?
- Balkanların fethini kolaylaştırmak,
- Devletin kalıcılığını sağlamak.
Osmanlı Devleti Kuruluş devrinde neden sık sık başkent değiştirmiştir?
- Fetih bölgelerine yakın olmak için.
Bağımsızlık alametleri nelerdir?
Bir beyliğin bağımsız olması için;
Bağlı olduğu devletin o beyliğe;
- Ferman, Bayrak, Sancak, Kılıç,
- Nevbet (Davul, Bando) vermesi gerekir.
Yada beylik;
- Para bastırması ve hutbe okutması gereklidir.
Haçlı ordularının amacı nedir?
- Osmanlıyı Balkanlardan atmaktır.
DİVAN ÜYELERİ ve DİĞER GÖREVLİLER
Vezir-i Azam (Sadrazam) Başbakan
Defterdar Maliye Bakanı
Nişancı Tuğracı, Tapu Kadastro
Şeyhülislam (Müftü) Ulemanın Başı, Fetvacı
Kazasker (Kadı Asker) Adalet ve Eğitim
Reis-ül Küttap Dış İşleri Bakanı
Kaptan-ı Derya (Kaptan Paşa) Donanma
Komutanı
Yeniçeri Ağası İstanbul Emniyet Müdürü
Rumeli Beylerbeyi Rumeli Eyalet Valisi
Kadı Adalet işleri (Hakim)
Subaşı Kazalarda Güvenlik Sorumlusu
OSMANLI YÜKSELME DEVRİ
İSTANBUL’UN FETHİ
CEM SULTAN OLAYI
ANADOLU SİYASİ (TÜRK) BİRLİĞİ
ŞAH KULU İSYANI (SAFEVİ-İRAN-Şİİ)
MISIR SEFERİ (HALİFELİK OSMANLI’NIN)
KAPİTÜLASYONLAR
SOKULLU MEHMET PAŞA ve PROJELERİ
İstanbul’un Fethi (29 Mayıs 1453):
Sebepleri:
- Anadolu – Rumeli toprak bağlantısını kesmesi.
- Rumeli güvenliğinin sağlanmak istenmesi.
- Bizans entrikaları (Haçlı ittifakları, şehzade ve Anadolu beyliklerini kışkırtmaları)
- Stratejik bir bölge olması.
- Hz.Muhammed’in hadisindeki müjdeye ulaşmak istenmesi.
Sonuçlar:
Türk Tarihi Bakımından:
- II. Mehmet “Fatih” unvanını aldı.
- İstanbul, Osmanlı’nın Başkenti oldu.
- İstanbul boğazı ve Karadeniz ticaret yolu Osmanlı’nın eline geçti.
- Rumeli’nin güvenliği sağlandı.
- Anadolu ve Rumeli’nin bağlantısı sağlandı.
- Osmanlı Kuruluş Dönemi bitti, Yükselme dönemi başladı.
Dünya Tarihi Bakımından:
- Doğu Roma (Bizans) yıkıldı.
- Doğu Ticaret yolları Osmanlı eline geçtiği için Avrupalılar yeni yollar aradı ve Coğrafi keşiflere sebep oldu.
- Rönesans hareketlerine zemin hazırladı.
- Surların yıkılabileceği anlaşıldı. Avrupa’da feodalite zayıfladı. Krallıklar güçlendi.
- Ortodoksluk Osmanlı himayesine girdi.
- Orta çağ sona erdi, Yeni çağ başladı.
- Avrupalı devletler, İstanbul’da ilk sürekli elçiliklerini kurdu.
II.Bayezid Dönemi:
CEM SULTAN olayı:
* Cem Sultan olayına; Memlükler, Karaman beyleri, Dulkadiroğulları, Rodos Şövalyeleri ve Papalık karıştığı için sorun devletlerarası (uluslar arası) bir soruna dönüşmüştür. Bu olayı öteki şehzade olaylarından ayıran en önemli özellik budur.
Osmanlı-Memlük Savaşları:
Sebepleri:
* Fatih zamanından beri devam eden Hicaz su yolları meselesi.
* Cem Sultan’ı kışkırtmaları.
* Ramazan ve Dulkadiroğulları üzerinde hakimiyet mücadelesi.
* Karamanoğulları’nı desteklemeleri.
* Hindistan’dan gönderilen hediyelere Memlüklerin el koymaları.
- Savaşlardan kesin bir sonuç alınamamıştır. Ramazanoğulları beyliği toprakları Harameyn Vakıf toprağı olduğu için Memlüklü nüfuzuna bırakılmıştır.
Yavuz Sultan Selim Devri:
Mısır Seferi (Osmanlı-Memlük Savaşı)
Sonuçları:
* 1516 Mercidabık, 1517 Ridaniye savaşları ile Suriye, Filistin, Kudüs, Mısır ve savaşılmadan Hicaz ele geçirildi.
* Memluklar yıkıldı.
* Halifelik Osmanlılara geçti.
* Osmanlı devlet yönetiminde dini özellik önem kazandı. Teokratik bir yapıya kavuşmuştur.
* Çok büyük ganimetler elde edilmiş ve hazine altın ile dolmuştur.
* Baharat yolu Osmanlı’nın eline geçmiştir.
* Kutsal emanetler Osmanlı koruyuculuğuna geçmiştir. İslam dünyasında birlik sağlanmıştır.
* Venedikliler Kıbrıs için ödediği vergiyi Osmanlıya ödemeye başlamıştır.
Kanuni Sultan Süleyman Devri:
Kapitülasyonlar:
- Bir devletin yabancı bir devlete tanıdığı, siyasi, ekonomik, dini ve hukuki ayrıcalıklardır.
- 1479 Fatih (Venedik)
- 1535 Kanuni (Fransa)
- 1580 III.Murat (İngiltere, Hollanda)
- 1740 I.Mahmut (Fransa) Sürekli hale geldi.
!!! Kapitülasyonların verilme nedenleri:
- Avrupa Hıristiyan birliğini bozmak.
- Akdeniz ticaretini canlandırmak.
- Osmanlı mallarına batı Akdeniz’de Pazar bulmak.
NOT: Kapitülasyonlar, Osmanlı devletinin ticaretinin gelişmesini ve sanayisinin kurulmasını engellemiştir.
Sokullu Mehmet Paşa Dönemi:
Don-Volga kanal projesi sebepleri
- Ruslar’ın Karadeniz’e inmelerini ve Kırım’a saldırmalarını önlemek.
- Kafkas hanlıklarını hakimiyet altına almak.
- Orta Asya Türkleri ile doğrudan irtibata geçmek.
- İpek yolunu canlandırmak.
- İran’ı kontrol altında tutmak,
amaçları ile yapılmak istenmişse de tamamlanamamıştır.
Merkezi otoriteyi güçlendirmek ve bölünmeyi önlemek için;
- Taht kavgalarının önlenmesi,
- Veraset sisteminin düzenlenmesi,
Kardeş katli usulü, (Fatih Kanunnamesi)
- Ekber (en büyük) ve Erşet (reşit olan, akıllı) sisteminin getirilmesi,
- Devşirme sisteminin uygulanması,
- Miri toprak uygulaması (devlete ait topraklar),
- Türkler’in merkez yönetiminden uzak tutulması,
- Sancağa gönderilen şehzadelerin yetkilerinin kısıtlı olması.
OSMANLI KÜLTÜR VE MEDENİYET
HALK: Askeri (Yönetenler) ve Reaya (Yönetilenler) olarak ikiye ayrılır.
ASKERİ SINIF:
**İLMİYE (Ulema): Adalet, Din, Eğitim ile uğraşanlar.(Kazasker, Şeyhülislam, Kadı ve Müderrisler)
**KALEMİYE: Mali ve bürokratik işlere bakarlar. (Defterdar, Nişancı ve Reis-ül Küttab)
**SEYFİYE:
- Kılıç ehli olarak bilinir.
- Devleti koruyan, asayişi sağlayan, sınırları genişleten sınıftır.
- Yönetim ve Askerlik işlerine bakarlar.
- Vezir-i Azam, Vezirler, Yeniçeri Ağası, Kaptan-ı Derya, Beylerbeyi, Sancakbeyi.
KAPIKULU Ordusu
*Yeniçeriler bu gruptadır.
*Merkez (İstanbul) ordusudur.
*Devşirmedirler.
*Sürekli Askerdirler.
*Ulufe adı verilen maaş alırlar.
*Cülus Bahşişi’de alırlar.
***Devşirme sistemi:
Balkanlardan alınan Hıristiyan çocukların Türk ailelerin yanına verilmesinin sebebi;
• İslamiyet’i öğretmek,
• Türkçe’yi öğretmek,
• Türk adet ve geleneklerini öğretmek.
!!! Osmanlı Devletinde farklı eğitim kurumlarının varlığını sürdürmesi, öğretim birliğinin olmadığının ve kültürel farklılığın kanıtıdır.
!!! Osmanlı Devleti’nde toplumun ümmet esasına (Müslüman-Gayrimüslim) göre örgütlenmesi ve halifelik, devletin “teokratik” yapısını kanıtlar.