Filed under: Coğrafya, ders notları, LİSE 1 COĞRAFYA, LİSE 1 COĞRAFYA DERS NOTLARI
>LİSE 1 COĞRAFYA ETKİNLİK ÇALIŞMASI
SAYFA (4)
Aşağıdaki doğal unsurların insan hayatına etkilerinin neler olduğunu günlük yaşantınızdan ve farklı kaynaklardan faydalanarak açıklayınız.
SICAKLIK: Canlıların hayatlarını devam ettirebilmeleri için normal bir sıcaklık gerekir.Canlılar çok yüksek ve çok düşük sıcaklıkların olduğu yerlerde yaşamakda zorlanır.Canlılara uygun koşulların ortaya çıkması ve bu koşulların devamlılığında sıcaklık şartları direk etkilidir. Aşırı sıcak ve soğuk insan hayatını olumsuz etkiler. Giyim sağlık,tarım, hayvancılık, turizm, ulaşım, ticaret gibi ekonomik faaliyetleri olumsuz etkiler.

YAĞMUR: Yağmur su döngüsünün önemli bir parçasıdır.Canlıların hayatının devamı için suya ihtiyaç duyarlar ve bu suyun kaynaklarından bir tanesi de buharlaşan nemin yağmur olarak yüzeye dönmesidir.Bitkiler,hayvanlar için tüm canlılar için son derece önemlidir.Aşırı yağmurlar olumsuz etkiler doğurabilir.Seller,heyelan, turizmi olumsuz etkileyebilir.

KAR:Sıcaklık koşullarının belirlenmesinde etkili olabilir.Özellikle kuru ve soğuk geçen kış günlerinde kar yağması havayı yumuşatır.Bu olay bir çok bitkinin aşırı dondan etkilenmesini engeller.Bahar dönemlerimde ani kar erimeleri olumsuzluklara yol açabilir (sel).Yine bu kar erimeleri önemli bir su kaynağıdır.Kışın kar yağışları bitkiler için koruyucu bir etki yaparar. Giyim tarzımızı ve sağlığımızı etkiler. Tarım için önemlidir. Tarım ürünleri soğuğa karşı koruduğu gibi toprak nemimin artmasına ve yeraltı suyunun zenginleşmesine katkı sağlar. Deniz turizmine olumsuz etki yaparken kış turizmine (kayak) imkân sağlar.
DENİZ DALGALARI:Kıyı bölgelerdeki biyoçeşitlilikte etkili olabilir.Kasırga ya açık bölgelerde şiddetli fırtınalarla çok yıkıcı etkileri olur. Aşırı dalgalar deniz turizmini ve deniz yolu taşımacığını olumsuz etkiler. Tsunami bir doğal afettir. Kıyılarda çeşitli aşınma ve biriktirme şekilleri oluşumunu sağlar. Balıkçılığı da etkiler.Son dönemlerde dalga enerjisi üzerine ciddi çalışmalar yapılmaktadır.
RÜZGÂR:Bitkilerin yayılmasında tozlaşmasın da son derece önemlidir.Sıcaklığı ve sıcaklığın etkilediği her şeyi etkiler.Havayı temizletici özelliği vardır.Deniz turizmi için olumsuzluktur.Çok şiddetli rüzgârlar(Fırtına) doğal afetlere neden olabilir. Bazı yerlerde rüzgâr santralleri ile enerji üretilir. Ayrıca geçmiş asırlarda ve günümüzde de taşımacılıkta rüzgâr gücünden faydalanılmaktadır.Bir bölgedeki hava kütlelerinin taşıyıcı gücü rüzgarlardır.
TOPRAK:Canlıların önemli yaşam alanlarından biridir.Milyonlarca canlıya barınma imkânı sağladığı gibi tarımın üzerinde yapıldığı alan olması sayesinde her türlü besinin de ana kaynağıdır.İnsanların hayatlarını devam ettirebilmeleri için ihtiyaçları olan besin maddelerinin en önemli yetişme alanıdır.Seramik çanak çömlek vb kullanım alanları vardır.En önemli sorunu toprakların kirletilmesi ve erezyondur.Ayrıca toprağın verim gücü topraktan faydalanmayı etkilemektedir.Özelliklerine göre faydalanma yoğunlukları da değişir.Verimli alanlarda nüfus daha yoğun verim azaldıkça nüfus ve yerleşme sayısı azalmaktadır.
KAYAÇLAR:Yer kabuğunun ana malzemesidir. Ayrışarak toprak malzemesi olur.Tüm canlı hayatın beslenmesi ve barınması için gerekli ana malzemedir.Hayatımızın her anında olan bir unsurdur.Özellikle yapı malzemesi olarak kullanılır.Ayrıca süs eşyası yapımında, enerji kaynağı olarak da kullanılır.Birçok sanayi dalının ham maddesidir. Bünyelerindeki birçok element veya mineraller değerli madenleri oluşturmaktadır.
BİTKİLER:İnsanların ve canlıların en önemli besin kaynağıdır.Dünya fotosentez dengesinde çok önemlidir.Besin zincirinin en önemli halkasıdır.Dünyada bir çok kullanım alanları vardır,kozmetik ilaç sanayi ev eşyaları vb . 
İklim ve toprak özelliklerine göre yetişen bitki örtüsü, insanların faaliyetlerini değişik şekilde etkiler.Ormanların yakının*da bulunan insanlar, ormanların çeşitli doğal güzellikleri yanında ke*restesinden de yararlanır.Orman ürünlerine dayalı çeşitli sanayi faaliyetlerinde bulunurlar. Buna karşılık bozkırlarda yaşayan in*sanlar, ancak buraları mera olarak değerlendirebilir.
HAYVANLAR:Ekosistem içerisinde önemli bir elemandır.İnsanlar için önemli bir besin kaynağıdır.Doğada mevcut dengenin önemli bir halkasıdır.Bişr çok bölgede önemli bir ekonomik faaliyettir. Doğal dengenin önemli unsurlarından biridir. Besin ve şifa kaynağıdır. Evcil hayvanlar sayesinde insanlar için büyük bir nimettirAvcılık açısından da önemlidir.
NEM:Biyoceşitliliğin yoğun olduğu bölgeler nemli ve sıcak alanlardır.Doğada canlıların uygun koşullar bulabileceği bir alan yaratır.Yağışı ve sıcaklığı etkiler. Bunların etkilediklerine de dolaylı da olsa etki eder. Nemin ve yağışın bol olduğu alanlar bitki örtülerinin gür ve sık olduğu, ılıman iklim şartlarının yaşandığı alanlardır.Nemin az olduğu alanlar kuraklık şartlarının arttığı ve ekonomik faaliyetlerin çeşidinin az olduğu alanlardır.
DAĞ:Yükselti ,iklim ve ekonomik özelliklerine göre tercih edilebilen alanlar olabilir.Genelde yerleşme için elverişsiz nüfusun seyrek olduğu yerlerdir.Yükselti değerlerine göre kışın kar yağışları ve buzullaşma görülebilir.Buda önemli bir tatlı su kaynağı oluşturur.
Dağlar yüksek ve engebeli yapısıyla tarıma elverişli arazilerin az olduğu, gerek eğimli ve sarp yer şekilleri gerekse aşırı kar yağışları ile ulaşımın zor olduğu, geçim kaynaklarının az olması nedeni ile de nüfus ve yerleşmelerin seyrek olduğu alanlardır.
AKARSU:İnsanlar için önemli bir su kaynağıdır.Ekonomik faaliyetlerimize direk etki yapar,önemli bir enerji üretim alnları ,tarımda sulama merkezleridir. Tarım, sulama, balıkçılık, turizm (rafting, piknik),yüzmek, serinlemek, enerji üretimi ve daha pek çok alanda insanlığa imkan sağlar.

MAĞARA:İnsanlar için geçmiş dönemde önemli bir sığınma alanıdır.Günümüz koşullarında daha çok turizm ve doğal güzellik ve şifa merkezi olarak kullanılabilir

OVA:Önemli bir yerleşme alanlarıdır. Düz alanlardır.Ekonomik faaliyetlere ,ulaşıma yerleşmeye elverişli yapısı ovaları cazip kılar en önemli özellikleri verimli topraklarla kaplı olmasıdır.
LİSE 1. SINIF SAYFA 16 ve 20 ETKİNLİK ÇALIŞMASI
Kitabınızda verilen haritaların basım kalitesi çok yüksek değil sevgili öğrenciler ,haritaların alt kısımlarındaki lejant bölümleri yeteri kadar sağlıklı okunmamakla beraber sorulara cevap vermeye çalışalım.
1-Trabzon il ve İlçeleri için 2 numaralı harita uygundur.
2-Trabzon ilinin akarsu havzaları için 4 numaralı harita uygundur.
3-Ulaşım yolları ve çeşitleri için 6 numaralı harita uygundur.
4-Bitki örtüsü ve çeşitliliği 3 numaralı harita uygundur.
5-2-5-ve 6 numaralı haritalarda zaman içerisinde değişmeler olabilir.
6-4 ve 5 numaralı haritalardan faydalanarak hazırlanabilir.
Sayfa – 20 – Etkinlik – Ortadaki haritayı seçer. Çünkü bu haritada ölçek vardır. Yön oku ve renklerin ne anlama geldiğini gösteren açıklama bölümü (lejant) bulunur. Diğer haritalarda bu üç unsur bir arada yer almamıştır.
Sayfa 20 etkinlik 2 de b ve d için ölçek b :1/2 d:1/4 c ve d için ölçek küsürlü çıkar…
Sayfa -22 – etkinlik çalışması
İFADELER
Bir Türkiye fiziki harita için ölçek aşağıdaki gibi ise
Bir Türkiye fiziki haritasının ölçeği değiştikçe
1/25.000
1/100.000
Ayrıntıyı gösterme gücü
Fazladır
Azdır
değişir
Hata payı
Az
Fazla
değişir
Gerçek alan
Aynı
Aynı
değişmez
Ölçeğin paydası
küçük
büyük
değişir
Yükselti değerleri
Aynı
Aynı
değişmez
Enlem ve boylam dereceleri
Aynı
Aynı
değişmez
Kağıt üzerinde kapladığı alan
Fazla
Azdır
değişir
SAYFA 25 ETKİNLİK ÇALIŞMASI
Yerel saat problemleri…
SORU-1- B noktası O º boylamı yani başlangıç meridyeni üstü, D noktası 75 º Doğu boylamındadır. Aralarındaki zaman farkı ne kadardır?
Çözüm: 75 º x 4’ = 300’ = 5 saattir.
SORU-2-B noktasında ( O º) yerel saat 12: 40 iken A(30 º Batı) ve C ( 45 º Doğu) noktalarında yerel saat kaçtır?
A- 30 º – 0 º = 30 º meridyen farkı, 30 º x 4’ = 120’ = 2 saat zaman farkı, Batıda yerel saat geridir. 12.40 -2.00 = 10. 40 yerel saat A noktasında 10.40
B- 45 º- 0 º = 45 º boylam farkı, 45 º x 4’ = 180 ‘ = 3 sat zaman farkı, doğuda yerel saat ileri olduğundan, 12. 40+ 3.00= 15.40 Yerel saat C noktasında 15.40 tır.
SORU-3- C Noktasında( 45 º doğu boylamında) yerel saat 17.40 iken, D noktası ( 75 º doğu) ve E ( 75 º doğu) noktalarında yerel sat kaçtır.
A- 75 º – 45 º = 30 º boylam farkı, 30 º x 4’ = 120’ = 2 saat zaman farkı, doğuda yerel saat sürekli ileridir. 17.40 + 2.00 = 19.40 tır.
B- D ve E noktaları aynı boylam üzerindedir. Aynı boylam üzerindeki tüm noktaların yerel saatleri aynıdır.( 19.40)
Bir alttaki etkinlik çalışmasını atlas yardımıyla verilen yerlerin boylam derecelerine göre ve doğuda batıda olmasına göre yapabilirsiniz…
SAYFA 28 İZOHİPSLER ETKİNLİK ÇALIŞMASI
Kitabınızda verilen yerleri soldan aşağı doğru sırayla yerleştirebilirsiniz.
1 numaralı yer verilmiş hemen alt tarafı Karacaören bölgesi (2)hemen alt taraf Aktepe(3)alt tarafta deniz kenarı (4)sağ üst tepeltepe(5)alt tarafta yenice yakınları(6)
Elmalı Göltepe arasındaki mavi yer (7)en alttaki deniz kenarında izohipslerin genişlediği yer (8) numaralı yer olarak verilmiştir.
SAYFA 30 ETKİNLİK ÇALIŞMASI
Verilen şekillerin eşleştirilmesi:
1 numaralı yer (a) Boyun
2 numaralı yer (d) tepe
3 numaralı yer (b) vadi
4 numaralı yer (c) göl
Kitabınızdaki haritadan faydalanarak aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
SORU-1- Bir kağıt parçasına kitabınızda sayfa 21 deki gibi ölçeceğiniz yerler arasını işaretleyiniz ve kitabınızdaki haritada verilen ölçek ile karşılaştırarak arasındaki uzaklığı hesaplayabilirsiniz.Yaklaşık olarak Zonguldak İstanbul arası 225 km çıkar…
SORU-2-Çorum’da yerel saat 16.15 iken İzmit’te kaç olur.
Çorum 35 DM İzmit 30 DM yer alır.Bu bilgi kitabınızdaki haritadan elde edilmiştir.
Aralarındaki meridyen farkı 35-30 : 5 meridyendir.
Her meridyen arası 4’ olduğundan zaman farkı 5×4: 20 dk zaman farkı vardır.
İzmit daha batıda olduğu için saat daha geridir.16.15-20dk : 15:55 olur…
SORU-3-Güneş doğuda erken doğduğu için tepe noktasına ulaşmasıda batıdaki noktalara oranla daha önce gerçekleşir.Bu bilgiden yola çıkarak cevap 36 DM olur.
SORU4- Aşağıda verilen koordinatlar üzerinde yer alan yerleşim birimlerini bulunuz.
41 Kuzey 29 Doğu : Yalova 40 Kuzey 33 Doğu :Ankara
40 Kuzey 31 Doğu :Eskişehir 42 Kuzey 35Doğu :Sinop
41 Kuzey 32 Doğu :Bolu 41Kuzey 31 Doğu
üzce
SORU-5-Yalova,Tekirdağ,Bolu,Bartın,Samsun yerleşim birimlerinin coğrafi koordinatlarını haritadan faydalanarak defterinize yazınız.?
YALOVA: 41 Kuzey 29 Doğu TEKİRDAĞ:41 Kuzey 27 Doğu
BARTIN :Yaklaşık 41,5 Kuzey 32,5 Doğu BOLU :41 Kuzey 32 Doğu
SAMSUN: 41 Kuzey 36 Doğu
Aşağıdaki soruları cevaplayınız?
SORU-1-Bir ülkenin renklendirme yöntemiyle çizilen haritasına bakıldığında ,haritada kahverengi ve tonlarının olmadığı görülmüştür .Bu ülkenin yüzey şekilleri ile ilgili neler söylersiniz.
Bu ülke haritasında kahverengi tonlarının az olması bu ülkenin yüksek olmadığını yerşekilleri bakımından sade bir yapıya sahip olduğunu gösterir.
SORU-2-Tarama yöntemi ile çizilmiş olan bir haritada kıs ,kalın ve sık çizgilerin çok yer tutması harita ile ilgili nasıl bir bilgi verir.
Bu yerin eğiminin fazla olduğu yükseltinin fazla olduğu bir yeri gösterir.Dağlık bir yapıda olduğunu gösterir.
SORU-3-Ekvator bölgesi hangi projeksiyon ile çizilirse yerşekilleri daha az hata ile düzlem üzerine aktarılır.
Ekvator çevresi Silindir projeksiyon ile çizildiğinde bozulmalar daha az olur kutba gidildikçe bozulmalar artar.
SORU-4- 34 doğu meridyeninde yerel saat 12:10 iken 25 batı meridyeninde kaç olur.
34 doğ meridyeni ile 25 batı meridyeni arasındaki fark bulunur.Verilen yerler başlangıç meridyeninin doğusunda ve batısında olduğu için aralarındaki farkı bulmak için verilen noktaların meridyen değerleri toplanır.
34+25 : 59 meridyen eder.Her meridyen arası 4 dk olduğu için 59×4: 236 dk zaman farkına ulaşılır.Bu farkı da saate çevirmek için 236/60 : 3 saat 56 dk fark çıkar.
Doğuda saat daha ileri olduğu için 25 batıda saat 12:10 -03:56
Cevap: 08:14 olur…
SORU-5-İzohips yöntemiyle çizilen haritalardan faydalanılarak hangi işlemler yapılabilir.
İzohips yöntemiyle çizilen haritalardan faydalanarak herhangi bir yerin yerşekilleri hakkında yorum yapılabilir.Profil çıkartılabilir.Yükselti farkı hesaplanabilir,Eğim hesaplanabilir,
SORU-6-Yandaki izohips haritasında bir yerleşim yeri kurmak istense nereleri seçerdiniz.Neden?
Kitabınız daki haritada yerleşim yeri olarak akarsu vadisi boyunca akarsuyun denize döküldüğü alanları seçerdim.Buralar su kaynakları bakımından elverişli verimli topraların bulunduğu yerleşmeye elverişli alanlardır.
SORU-7-Haritada hangi yerşekilleri gözükmektedir.
Tepe,akarsu vadisi,sırt,yamaç,delta bulunmaktadır.
SORU-8- Haritada yer alan en yüksek nokta kaç metredir.
İzohips eğrileri sayılarak izohips aralıklarının 100 m olduğu görülür en yüksek nokta 1100 m dir.
Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına D yanlış olanların yanına Y yazınız.
1-D 2-Y 3-D 4-D 5-D 6-Y 7-D 8-D
Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle tamamlayınız.
1-Eğimin fazla olduğu dik yamaçlardır.
2-İzohips ve renklendirme
3-Dünyanın yuvarlak olması
4-15 D 240/4 :60 meridyen daha doğuya gidilirse 15 D olur.
5-Ayrıntı
6-O metreyi
7-Eğim
8-Nokta
9-Yüksek
10-Kabartma Yöntemi
Aşağıdaki soruların doğru seçeneğini işaretleyiniz?
1- e 2-d 3-e 4-e şıkkı
Aşağıdaki tabloda verilen ifadelerin hangi olayın sonucunda meydana geldiğini karşısındaki kutucuklara işaretleyiniz.
Günlük hareket
Yıllık hareket ve eksen eğikliği
Yörüngenin elips olması
Aşağıdaki tabloda verilen olaylar hangi tarihlerde gerçekleşir.Bazılarında birden fazla tarih işaretleyebilirsiniz.
23 Eylül
21 Aralık
X
LİSE 1.SINIFLAR SAYFA 43 ÖLÇME DEĞERLENDİRME SORULARI
Aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
SORU-1-Kuzey kutup çevresi yaklaşık olarak (21 Mart -23 Eylül )6 ay güneş görür.Ancak burası yinede buzlarla kaplıdır neden.
Güneş ışınlarının geliş açısının eğik olması ve ışınların atmosferde izlediği yolun fazla olması tutulmanın artmasından dolayı bu ışınlar çok fazla ısıtıcı etkide olmaz.
SORU-2-Dünya üzerinde güneş ışınları nerelere dik açıyla gelir neden.
Güneş ışınlarının dünya üzerine dik açıyla gelebildiği noktalar dönenceler arasında kalan yerlerdir.23 derece 27’ lık eğiklik bu dönencelerin sınırını oluşturur.Kuzey yarım kürede Yengeç Dönencesi Güney yarım kürede Oğlak dönenceleri güneş ışınlarının doksan derece ile gelebildiği son noktalardır.Dönencelere yılda bir kez dönenceler arasında kalan yerlere yılda 2 kez 90 derece ile gelebilir bu noktaların üst enlemlerine güneş 90 derece ile gelemez.
SORU-3-Bir yıl 12 aydan oluşur .Ayların süresi 30-31 gündür.Ancak bunlardan şubat 28 günden ibarettir.Neden temmuz veya ağustos ayları 31 gün sürerken şubat ayı 28 gün sürer.
Dünya güneş etrafında yıllık hareketini gerçekleştirirken yörüngesinden dolayı bazen güneşe çok yaklaşır bazen de uzaklaşır. En yakın 3 ocak dönemi en uzakta 4 temmuz tarihleridir.Bu yaklaşmalar sırasında güneşin çekim gücünün artması sebebiyle dünyanın dönüş hızında artış meydana gelir bu artışla beraber oluşan hızlı dönüş şubat ayının 28 gün de tamamlanmasına sebep olur.Temmuz ayındaki yavaş dönme sonucu güneşten uzak bir konumda olduğu için yavaşlayan dönüş bu ayların 31 gün de tamamlanmasına yol açar.
NOT:Sevgili gençler bu konu sırasında şu soru karşınıza çıkabilir.Neden yakın olduğumuz tarihte kışı yaşıyoruz da uzak olduğumuz 4 temmuzda yazı yaşıyoruz şeklinde ; bu soru ile ilgili temmuz ayında uzak olmamıza rağmen ışınları dik açıyla alırız.Şu bat ayında yakın olmamıza rağmen yörüngeden dolayı ışınları eğik aldığımızdan kış mevsimi yaşanır.
Aşağıdaki boş bırakılan yerleri uygun ifadelerle tamamlayınız.
1-Sıcaklık kuşaklarının dağılışında kara de denizlerin dağılışı etkilidir.
Çünkü kara ve denizlerin ısınma özellikleri birbirinden farklıdır ,karalar çabuk ısınır çabuk soğurken denizler geç ısınıp geç soğur.Kara ve denizlerin oranların yarım küreler arasında farklı olması sıcaklık kuşaklarının sınırlarının belirlenmesinde etkili olmuştur.
2-Sıcaklık kuşaklarının ortaya çıkmasında okyanus akıntıları etkilidir.
Çünkü okyanus akıntıları dünya sıcaklık dağılışında etkilidir.Kutuplardan gelen akıntılar sıcaklık değerlerini düşürürken ekvatordan gelen akıntılar sıcaklığı arttırıcı etki yapar.
3-Dünya sıcaklık kuşaklarının oluşmasında Dünya’nın şekli etkilidir.
Çünkü dünyanın şeklinden dolayı ekvatordan kutuplara gidildikçe güneş ışınlarının geliş açıları azalır bu azalma ısınma özelliklerini ve sıcaklık dağılışını etkiler.
Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların yanına D yanlış olanların yanına Y harfi yazınız.
1-D 2-Y 3-Y 4-Y 5-D
Aşağıdaki soruların doğru seçeneklerini işaretleyiniz.
1-D Yengeç Dönencesi
2-D Denizlerin dağılışı
3-A 21 Mart
4-E Sidney
5-E Ekvator ile ekliptik arasındaki açı
Sayfa 48
Aşağıdaki soruları kitabınızdaki grafiğe bakarak cevaplandırınız.
SORU-1-Atmosferde sıcaklık değişimi nasıldır?
Atmosferin farklı katları arasında farklı değişim göstermektedir.Troposferde yukarı doğru azalırken, Stratosferde yukarı doğru artmaktadır.Mezosferde azalırken, iyonosferde yukarı doğru sıcaklık azalmaktadır.
SORU-2-Troposferde sıcaklık değişimi nasıldır?
Troposferde sıcaklık yukarı çıkıldıkça azalır.
SORU-3-Canlı yaşamı için en uygun sıcaklık şartlar hangi katmandadır.
Troposfer katında bulunur.
SORU-4-Bulut,sis,yağmur,kar gibi hava olaylarının hangi atmosfer katında görülmesi beklenir.
Troposferde görülmesi beklenir çünkü bu olayların gerçekleşmesi için gerekli olan su buharı sadece bu kattadır.
HAVA OLAYLARI
Sayfa 49
Etkinlik Çalışması: Ders kitabındaki hava olayları adlı metin okunarak,
SORU-1-Hangi hava olaylarından bahsedilmiştir.
Sis, çiy, bulut, meltem, nem, rüzgâr, şimşek, gök gürültüsü, yağmur.
SORU-2-Yaşadığınız yerde mevsimlere göre hava olayları nasıl bir değişim göstermektedir?
Kış mevsiminde genelde bulutlu, nemli, yağmurlu havalar, sık esen rüzgârlar, bazen ılık esen lodos yaşanmakta, yine kış aylarında uzun sürmese de kar yağışı ve don olayları yaşanmakta, ilkbaharda yağışlar azalırken, güneşli ve sıcak günler yaşanmaya başlanmakta, bol güneşli, yağmursuz, yağışsız, geçen yaz günleri yaşanır. Hava sıcaklıklarının düşmesi, artan bulutlar, rüzgârlar ve başlayan yağışlarla gelen sonbahar kışın gelmekte olduğunu haber vermektedir.
SORU-3-Metne göre hava olayı kavramını tanımlayınız.
Hava Olayları: Atmosferde görülen kısa süreli değişimler veya olaylardır.
Yağmur yağması, Rüzgâr esmesi bu türlü olaylardır ve hepimizin bildiği gibi bu tür olaylar çok uzun sürmez ve kısa sürelerde sürekli değişir.
HAVA DURUMU VE İKLİM
Sayfa 50
Aşağıdaki soruları haber ve okuma metninden yararlanarak tartışıp cevaplandırınız.
SORU-1-Hangi metindeki hava olayları uzun süreleri kapsanmaktadır?
II.Metindeki hava olayları daha uzun sürelidir.
SORU-2-Metinlerden hangisi hava durumu, hangisi iklim özelliklerini belirmiştir?
I.Metin hava durumu, II.Metin iklim özelliklerini belirtmiştir.
SORU-3- Günlük kıyafet seçimlerimizi hangi metne göre belirlerdiniz?
I. metne göre belirlerdik.
SORU-4- Metinden ve ön bilgilerinizden yararlanarak iklimin yaşamımızı nasıl etkilediğini söyleyebilirsiniz?
Yaşadığımız yerdeki doğal bitki örtüsü, akarsuların özellikleri, insanların yaşam tarzları, geçim kaynakları, beslenme durumu, yaptıkları kış hazırlıkları, konut tipleri, ekonomik etkinliklerinin türü, iklimin kontrolü altındadır.
SORU-5- Metinden ve ön bilgilerinizden yararlanarak hava durumunun yaşamımızı nasıl etkilediğini söyleyebilirsiniz?
Hava durumu günlük yaşamda giyeceğimiz kıyafet, yola çıkarken yanımıza almamız gereken eşya ( Şemsiye, zincir, çekme halatı,) gün içinde meydana gelecek aşırı sıcaklar halsiz kalma, sıcaklık çarpması gibi sağlık sorunları veya anormal soğukların yol açtığı don olayları gibi zararlar verebilmekte ancak bu özellikler kısa süreli olduğu için uzun bir zaman boyunca insanların yaşamlarını aynı şekilde etkilememektedir.
SORU-6-Gelecek yaz yapacağınız tatili hangi metinden yararlanarak planlarsınız?
II.metine göre,
SORU-7-İkinci metinde verilen bilgilerden yararlanarak iklim ile ilgili genellemelerin ne kadar geriye gittiğini söyleyebilir misiniz?
İklimle ilgili genellemeler 50- 100 yıl gibi geriye gittiği söylenebilir.
SORU-8-Birinci metinde verilen bilgileri ne kadar süre kullanabilirsiniz?
En fazla birkaç gün veya hafta süreyle kullanılabilir.
SORU-9-Sizde bir tanıtım broşürü verilseydi yaşadığınız yerin iklim özeliklerini nasıl tanıtırdınız?
Yaşadığınız yerin iklim özelliklerini yazabilirsiniz.
Yazları sıcak ve kurak geçer. Yıllık ortalama sıcaklık 18°C – 20°C arasında değişir. Kışlar ılık ve yağışlıdır. Yıllık ortalama yağış miktarı 600–1000 mm arasında değişir ve yağış rejimi düzensizdir. Kar yağışı ve don olayı pek görülmez.
9.SINIFLAR ETKİNLİK ÇALIŞMALARI
Etkinlik çalışması(Sayfa 55)
1-Haritadaki sıcaklıklar hangi faktörle göre değişmektedir?
Enlem, Karasallık denizellik ,Yükselti farklılıkları ,akıntılar
2-Enlem, karasallık, yükselti, deniz akıntıları ve diğer faktörlerle ilgili örnekler veriniz.
Akdeniz kıyılarının Marmara kıyılarından daha sıcak olması( Enlem)
Uludağ’ın yüksek kısımlarının Bursa merkezden daha soğuk olması ( Yükselti)
Ülkemizde denizden uzak iç kısımlarda yıllık sıcaklıkların kıyılardan az olması. (Kara ve Deniz Dağılışı)
Toros dağlarında güneye bakan yamaçların kuzey yamaçlardan daha sıcak olması.( bakı)
Avrupa’nın batı kıyılarının aynı enlemde Kanada kıyılarından daha sıcak olması ( Okyanus akıntıları)
3 -Kendi yaşadığımız yer için etkili olan sıcaklık faktörleri neler olabilir.
Denize yakınlık- uzaklık, Yükselti, Enlem vb.
Etkinlik çalışması Sayfa 56)
1-Dünyanın eksen eğikliği nedeniyle yarım kürelerin farklı zamanlarda farklı ısınmalarından dolayı mevsim farkı yaşanır.
2-Birincisi Türkiye olan Kuzey yarımküre iken İkincisi yani kışı yaşayan güney yarım kürede, özelliklede orta veya yüksek enlemlerde bir ülkede olabilir. ( Afrika’ nın Güneyi, Güney Amerika veya Avusturalya olabilir.)
Etkinlik Çalışması:Sayfa 57
Şehirler
Yükselti
(m)
Sıcaklık
(ºC)
Yağış Miktarı
(mm)
En yüksek
En düşük
Tumaco
50
29
24
373
Pasto
2400
17
10
74
SORU-1-Bu iki kent hemen hemen aynı enlemde olmasına rağmen bu iki kentin sıcaklık değerlerinin farklı olmasının nedenleri nelerdir?
Şehirlerin bulunduğu yer itibariyle biri deniz kenarı diğeri iç kesimdedir.Yine iki şehir arası ciddi yükselti farkı mevcuttur.
SORU-2-Yükseklik arttıkça sıcaklığın kaç derece ve nasıl değişir?
Yükselti arttıkça sıcaklık her 100 m de 0,5 azalır hesaplamalarda kolaylık olması açısından her 200 m de 1°C azalır bilgisi kullanılabilir.
Örnek deniz seviyesinde bir noktada sıcaklık 10°C olsun 2000 m çıkıldığında sıcaklıkta nasıl bir değişme olur hesaplamasını yapalım.
Birinci noktamız deniz seviyesi ise 0 m dedir.2. noktamız 2000 m de olduğu için yükselti 2000 m değişmiştir.2000 /200 çünkü her 200 m de 1 derece değiştiğine göre değişim ne kadardır onu bulmak için.2000/200=10 derece değişmiş.Deniz seviyesinden yüksek bir yere çıktığımız için sıcaklık azalacak kaç derece azalacak 10 deniz kenarında sıcaklık 10 derece ise 2000 m de sıcaklık 10-10 =0 °C olur.
Etkinlik Çalışması:Sayfa 58
Kitabınızdaki şekle bakarak aşağıdaki soruları cevaplandırınız.
1- Sıcaklığın değişiminde hangi faktörler etkili olmuştur?
Kara ile denizin farklı ısınma özelliği etkili olmuştur.
2- Gece ve gündüz farklı ısınmada karaların etkisi nedir?
Karalar gündüz tez ısınır ve daha sıcak olur. Gece ise kara almış oluğu ısıyı daha tez verdiği için çabuk soğur.
3- Gece ve gündüz farklı ısınmada deniz ve okyanusların etkisi nedir?
Denizler daha geç ısınır. Aldığı ısıyı da daha geç vermesinden dolayı daha geç soğur.
4- Sıcaklığın gece gündüz arasında değişimi rüzgârı nasıl etkiler?
Gece soğuk olan karada ağırlaşan hava çökerek yüksek basınç oluşturur. Daha geç soğuyan deniz üzerinde hava sıcak ve basınç düşüktür. Gündüz ise kara sıcak basınç düşük, deniz geç ısındığı için soğuk ve basınç yüksektir. Buna bağlı olarak oluşan rüzgâr gündüz denizden karaya, gece ise karadan denize doğru eser.
ETKİNLİK ÇALIŞMASI SAYFA 62-63
Etkinlik Çalışması:Aşağıdaki sorulara dünya temmuz ve Ocak ayı sıcaklık dağılışı haritalarına göre cevaplayınız.
OCAK AYI ORTALAMA SICAKLIK DAĞILIŞI
TEMMUZ AYI ORTALAM SICAKLIK DAĞILIŞI
SORU-1-Yerkürede en sıcak yerler nerelerdir? Nedenlerini nelerdir?
Kuzey Yarım Küre’de Ocak Ayında Yüksek sıcaklıklar Ekvator ile Yengeç Dönencesi arasında, denizler üzerinde görülür.
Güney Yarım Küre’de Ocak Ayı en yüksek sıcaklıklar Güney Afrika’da Kalahari Çölü’nde, Güney Amerika’da Patagonya Çölü’nde ve Kuzey Avustralya’da görülür.
Kuzey Yarım Küre’de Temmuz Ayı en sıcak yerler, 15. ve 40. paraleller arasındaki karalar üzerindedir.Büyük Sahra,Asya içlerinde gobi,taklamakan çölleri
Güney Yarım Küre’de Temmuz Ayı sıcaklıkları az olup en yüksek sıcaklıklar ekvatora yakın yerlerindedir.
SORU-2- İzotermlerin uzanışı hangi yarım kürede nasıl bir uzanış göstermektedir.
Güney Yarım Küre’de izotermlerin gidişi daha düzenlidir. Çünkü bu yarım kürede karalar daha az yer kaplar ve denizler çok yer tutar deniz etkisi ile sıcaklık daha düzenli dağılış gösterir.
Kuzey Yarım Küre’de Ocak Ayında İzoterm eğrileri karalar üzerinde güneye, denizler üzerinde kuzeye doğru sapma gösterir. Bu durum, karaların denizlerden daha soğuk olduğunun kanıtıdır. Temmuz Ayı Sıcaklık Dağılışı Kuzey Yarım Küre’de izotermlerin gidişi enlemlere uyum sağlamaz. Çünkü bu yarım kürede karalar geniş yer kaplar.
SORU-3-Bu farklılıkların(izotermlerin uzanışı) nedenleri nelerdir?
Gerek sıcaklık dağılışında gereksese de izotermlerin uzanışlarında farklılığın temel nedeni iki yarım kürede kara ve deniz dağılışının farklı olmasıdır. Ayrıca izotermlerin paralellere göre sapma göstermesinde başka bir neden de Okyanus akıntıları, izotermlerin enlemlerden sapmasana neden olur.
ETKİNLİK /A SAYFA 63
Halifax, Brest, Ulanbator şehirlerine ait sıcaklık grafiklerini yorumlama.
SORU-1-Atlastan kentleri bululunuz.
Halifax( Kanada- doğu kıyısı), Brest(Fransa batı kıyısı) ,Ulanbator ( Moğolistan)
SORU-2-Sıcaklık değerlerini karşılaştırıp nedenlerini bulunuz.
Brest şehri sıcaklık değerleri yüksek olan bir şehir. Ayrıca kışları da ılık geçmektedir. Buranın bu şekilde olmasında deniz kıyısında olması ayrıca Golf –Stream sıcak su akıntısının etkisi nedeniyledir.
Halifax ise Brest göre aynı enlemlerde olmasına rağmen ve deniz kıyısında olmasına rağmen Brest şehrine göre daha az sıcaktır. Kışları da ayrıca çok daha soğuktur. Bunun nedeni ise Labrador soğuk su akıntısıdır.
Ulanbator bu şehirlerle yaklaşık aynı enlemlerdedir. Fakat burada yıllık sıcaklık farkları çok fazladır. Yani yazın daha sıcak, kışın ise çok daha soğuktur. Bu da buranın havadaki nem miktarının düşük olmasını gösterir. Bu kent denizden uzaktır. Kara içindedir. Ayrıca yükseltisi oldukça fazladır.( Yaklaşık 2000 m.)
ETKİNLİK /B
Aşağıdaki kavram haritasını doldurunuz.
DÜNYA ORTALAMA SICAKLIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER
Dünyanın şekli ve enlem,Eken eğikliği,Kara ve denizlerin dağılışı,yükselti,Nem ,Okyanus akıntıları,Bitki örtüsü,Işınların atmosferde kat ettiği yol şeklinde yazılabilir.
LİSE 1. SINIFLAR SAYFA 67-69-70-71-72 ETKİNLİK ÇALIŞMALARI
ETKİNLİK ÇALIŞMASI SAYFA 67
Kitabınızdaki haritaları inceleyerek soruları cevaplandırınız.
1.Harita
1.AB alçak basınç, YB yüksek basınç anlamına gelir.
2.KYK’ de yaz, GYK’ de kış mevsimi yaşanmaktadır. Çünkü yazın karalarda AB, denizlerde YB alanları oluşur.
3.En yüksek değerler denizler üzerinde, en düşük değerler karalar üzerindedir.
2.Harita
1.KYK de kış, GYK de yaz mevsimi yaşanmaktadır. Karalar ve denizlerin farklı ısınma özelliğine bağlı olarak ortaya çıkan basınç merkezleri bu sonucu vermektedir.
2.En yüksek değerler karalar, en düşük değerler denizler üzerindedir. Nedeni; Karalar ve denizlerin farklı ısınma özelliğidir
3.GYK de denizlerin daha fazla olması bu sonucu doğurur.Denizler üzerinde basınç değerleri benzer özellik göstereceğinden izobar eğrileri arasında belirgin farklılıklar görülmez buda düzgün uzanmasında etkili olur.
Özetlemek gerekirse soğuk olan yerlerde YB sıcak olan alanlarda AB özellik gösterir(Bu açıklama sıcaklık kriterine göre doğrudur. Dinamik kökenli yani dünyanın günlük hareketinden dolayı değişik durumlar ortaya çıkabilir..Bu bilgiden yola çıkarak sıcaklık merkezli haritaları değerlendirdiğimizde 1. haritada Asya kıtası AB görülür demekki sıcak yani yaz mevsimini yaşıyor kuzey yarım küre Denizler üzeri daha serin kaldığı için YB özellik gösterir.2. haritada ise dikkat edilirse özellikle kuzey yarım kürede karalar üzeri YB denizler üzeri daha sıcak özellik gösterdiği için AB özellik gösteriyor.
NOT:Özellikle bu konu ile ilgili izobar eğrilerinin düzenli bir uzanış göstermesinin sebebi soru olarak çıkabilir.2.harita 3. soru
RÜZGARLAR:
ETKİNLİK ÇALIŞMASI SAYFA 69/1
1.Dünyanın günlük hareketi,
2.Basınç merkezleri arasındaki uzaklık(Bu uzaklık artarsa rüzgarın hızı azalır.)
3.Basınç farkı(İlk bahar ısınma değerleri birbirine yakındır ancak kışın bu olay daha belirgin derecelerde kendini gösterir bu da basınç farkının artmasına rüzgarın hızlanmasına yol açar,
4.Yer şekillerinin engebeli olması8Yer şekilleri sade ise rüzgar sürtünmeye daha az maruz kalarak hızı artar.
ETKİNLİK ÇALIŞMASI SAYFA 69/2
1.Dünyanın günlük hareketi, 2.Yer şekillerinin uzanışı, 3.Basınç merkezlerinin konumu (Daima YB→AB)
ETKİNLİK ÇALIŞMASI SAYFA 70
Rüzgâr frekans gülü boyandığında tabloda da görüldüğü gibi hâkim rüzgâr yönünün Doğu olduğu görülür.
ETKİNLİK ÇALIŞMASI SAYFA 71
1.Alizeler, 2.Batı Rüzgârları,3.Batı Rüzgârları,4.Batı rüzgârları,5.Alizeler,6.Kutup Rüzgârları 7.Ters alizeler.
ETKİNLİK ÇALIŞMASI SAYFA 72
Deniz Meltemi:Gündüzleri karalar denizlere göre daha fazla ısınmaktadır. Bu nedenle karalar AB alanı olurken, denizler YB alanı olmaktadır. Bu nedenle rüzgâr denizlerden karalara doğru eser.
Kara meltemi:Gece, karalar denizlere göre daha çabuk ve çok soğur. Bu nedenle, karalar üzerinde termik yüksek basınç alanı, denizler üzerinde ise termik alçak basınç alanı oluşur. Bu durumda hava akımları karalardan denizlere doğru olur.
Filed under: 3. sınıf, Açıköğretim ingilizce, Açıköğretim ingilizce dersi tüm üniteler pratik ders notları 3. sınıf, açıköğretim konuları, ders notları, dersi, tüm üniteler pratik
>DERS 1
Dilbilgisine ve cümle yapısına başlarken, bunu hiç İngilizce bilmiyenleri göz önüne alarak, ilk adımdan itibaren anlatmaya karar verdik.
İngilizce’de temel cümle yapısı “ÖZNE” ile başladığı için önce şahıs zamirleriyle başlamak istiyoruz. Bunlar aşağıda sıralanmışlardır:
I (ay) (ben)
You (yu) (sen)
He (hi) (o – erkekler için)
She (şi) (o – kadinlar için)
It (it) (o – hayvanlar ve cansizlar için)
We (wi) (biz)
You (yu) (siz)
They (dey) (onlar)
Normal bir cümlede “Özne”den sonra fiil gelir. Fiiller; bir iş, bir oluşu bildirirlerken, bazı cümlelerde ise sadece durum bildirildiği için, cümlenin yapısını tamamlamak için (TO BE – olmak) fiilinin “am”, “is”, “are” şekilleri kullanılır.
Şimdi bunları örneklerle görelim.
I come. (ay kam) Ben gelirim.
You come. (yu kam) Sen gelirsin.
He comes. (hi kams) O gelir.
She comes. (şi kams) O gelir.
It comes. (it kams) O gelir.
We come. (wi kam) Biz geliriz.
You come. (yu kam) Siz gelirsiniz.
They come. (they kam) Onlar gelirler.
Özne’ler yukarıda görüldüğü gibi zamir olabildikleri gibi, Ayşe, Ahmet,
Mehmet, Veya Benim kalemim, Onun evi, Sizin kayığınız şeklinde de olabilirler.
Bunları, yeri geldikçe göreceğiz.
DERS 2
Şimdi TO BE fiiliyle yapılan birkaç basit cümle kuralım.
I am here. ay em hiyr Ben buradayım.
You are here. yu ar hiyr Sen buradasin.
He is here. hi iz hiyr O burada. (Erkekler için)
She is here. şi iz hiyr O burada. (Kadinlar için)
It is here. it iz hiyr O burada. (Hayvanlar ve cansızlar için)
We are here. wi ar hiyr Biz buradayız.
You are here. yu ar hiyr Siz buradasınız.
They are here. dey ar hiyr Onlar buradalar.
Yukarıda dikkatinizi çektiği gibi “I” her zaman “am”, üçüncü tekil şahıslar “is”, çoğullar ise “are” şeklindeki “to be” fiilini kullanmaktadirlar.
Bu cümleleri “here” yerine bir takim isimlerle tamamlıyalım.
I am a student. ay em e stüdınt Ben bir talebeyim.
You are a sailor. yu ar e seylır Sen bir denizcisin.
He is a doctor. hı is a daktır O bir doktordur.
She is a teacher. şi iz a tiiçır O bir öğretmendir.
It is an apple. it iz en epıl O bir elmadır.
We are students. wi ar stüdınts Biz talebeleriz.
You are doctors. yu ar daktırz Siz doktorlarsınız.
They are apples. dey ar eppıls Onlar elmalardir.
Gördüğünüz gibi, cümleleri isimlerle tamamladık.
Buradaki isimler, çoğul veya tekil şeklindedir.
A student – students
DERS 3
a)Tekil isim, önünde kime ait olduğu veya sayisi gibi belirtici bir kelime yoksa ve bu isim sessiz harf ile başlıyorsa “a”, sesli harf ile başliyorsa “an” alır.
A book (e buk)
A man (e men)
A comb (e komm)
An apple (en epıl)
An umbrella (en ambrela)
An iron (en ayrın)
b)Tekil veya çoğul isimler, şayet belirli ise, o zaman her ikisi de “the”alir.
The book The books (dı buk)
The man The men (dı men)
The comb The combs (dı komms)
The apple The apples (dı epıls)
The umbrella The umbrellas (dı ambırelas)
The iron The irons (dı ayrıns)
c)Pek çok isim çoğul hale getirilirken yanina “s” alir.
Pencil Pencils (pensılz)
Girl Girls (görls)
Tree Trees (triis)
Chair Chairs (çeyrs)
Table Tables (teybıls)
d)Sonu, bir sessiz harften sonra “y” harfi ile biten tekillerin çoğul hali ise, sondaki “y” harfi kaldırılarak “i” olurken ayrıca “es” ekini de alir.
Lady (leydi ) Ladies (leydiys)
Country (kauntıri) Countries (kauntriis)
e)Ismin sonu bir sesli harften sonra “y” ile biterse, bu isim sonuna sadece “s” getirilerek çoğul yapılır.
Key (kiy) Keys (kiys)
Toy (toy) Toys (toyz)
f)Bunlarin dışında daha farkli olarak çoğul yapilan isimler de vardir. Ancak bunları ileriki derslerde gorecegiz.
Şimdi aşağıda verdiğimiz cümleleri lütfen tamamlayınız :
It is a book.
It is – table.
It is – fork.
It is – apple.
He is – teacher.
She is – architect.
I am – engineer.
Birkac tane de çoğul cümle yapalım:
We are students_.
You are engineer_.
We are girl_.
They are lady__.
They are teacher_.
You are monkey_.
They are book_.
DERS 4
Şimdi yukarıda öğrendiğimiz,
“It is a book.” Cümlesini ele alalim. Biliyorsunuz bu cümlenin anlami, «O bir kitaptır ». Bu cümleyi, « O » yerine, « Bu » veya « Şu » ile nasıl yapabiliriz:
Bu kelimeler ,
It (O)
This (Bu)
That (Şu)’dur.
It is a book. O bir kitaptır.
This is a book. Bu bir kitaptır,
That is a book. Şu bir kitaptır.
Bunların çoğulları ise şöyledir
They are books. Onlar kitaplardır.
These are books. Bunlar kitaplardır.
Those are books. Şunlar kitaplardır.
Şimdi aşağıdaki alıştırmaları , örnekteki gibi, yapalım.
It is a dog.
That is a table.
This is a chair.
That is a window.
It is a pencil.
It is a flower.
That is a door.
This is a carpet.
DERS 5
Ana cümle yapısını öğrendikten sonra şimdi biraz da öznelerimizi ve nesnelerimizi zenginleştirelim.
Genel olarak yakınımızdaki bır nesneden bahsederken, “bu” yani “this”, uzağımızdaki bir nesneden bahsederken, “that” kelimelerini kullanıyoruz. Bunları çoğul hale getirirken, “this” “these”, “that” ise “those” haline geliyor. “O” anlamına gelen “it”, bildiğiniz gibi “they” olur.
Tekil Çoğul
This is a book. These are books.
That is a book. Those are books.
It is a book. They are books.
“Bu bir kitaptır.” yerine “Bu kitap kırmızıdır”, dersek bu cümlede öznemiz “bu” yerine “bu kitap” yani “this book” olur. Veya çoğul bir cümle yapmak ıstersek,
“bu kitaplar” , “these books” şeklinde anlatılır . Gördüğünüz gibi, her iki kelime de çoğul şekline girmiştir.
Tekil Çoğul
This book is red. These books are red.
That book ı-is red. Those books are red.
DERS 6
Bunları Geçmiş Zaman haline getirirken yapacağımız tek şey, yardımcı fiil olan “is” ve “are”ı, geçmiş zaman haline getirmek, yani “was” ve “were” olarak kullanmaktır.
Geniş Zaman Geçmiş Zaman ( Past Tense)
This book is red. This book was red.
That book is red. That book was red.
These books are red. These books were red.
Those books are red. Those books were red.
Özne olarak kullandığımız isımler, ileride göreceğimiz gibi birden fazla kelime ile çok tanımlayıcı oldukları gibi, tek bir kelime yardımı ile de isim tamlaması haline gelirler.
DERS 7
“The” ismin önüne gelerek, o ismin, hem cümleyi söyleyen hem de dinliyen tarafından bilindiğini belirtir.
Books are useful. Kitapların genellikle faydalı olduğunu belirten bir cümle.
Oysa;
The books are useful. Bu şekilde bir cümle kurarsak, bizim bahsettigimiz kitapların hangi kitaplar olduğunu bu sözü söylediğimiz insan da biliyor demektir.
DERS 8
Pek çok zamirin mülki hali iki çeşittir. Biri sadece tamlayıcı iken, diğeri özne, nesne veya durum belirtebilir.
Tamamlayıcı Tek başına kullanılan
My benim mine benimki
Your senin veya sizin yours sizinki
His Onun erkekler için his onunki erkekler için
Her Onun kadınlar için hers onunki kadınlar için
İts Onun hayvanlar ve its onunki hayvanlar cansızlar için cansızlar için
our Bizim ours bizimki
their Onların theirs onlarınki
Şimdi bunların örneklerle kullanılış şekillerini görelim;
This is my book. Bu benim kitabımdır. This is mine. Bu benimkidir.
This is your book. Bu senin kitabındır. This is yours. Bu seninkidir.
This is his book. Bu onun kitabıdır. This is his. Bu onunkidir.
This is her book. Bu onun kitabıdır. This is hers. Bu onunkidir.
This is its book. Bu onun kitabıdır. This is its. Bu onunkidir.
This is our book. Bu bizim kitabımızdır. This is ours. Bu bizimkidir.
This is your book. Bu sizin kitabınızdır. This is yours. Bu sizinkidir.
This is their book. Bu onların kitabıdır. This is theirs. Bu onlarınkidir.
İşaret edilen kitaplar birden fazla ise, özneyi çoğul hale getiririz.
These are my books. Bunlar benim kitaplarımdır.
These are mine. Bunlar benimkilerdir.
These are your books. Bunlar senin kitaplarındır.
These are yours. Bunlar seninkilerdir.
These are his books. Bunlar onun kitaplarıdır. Erkekler için
These are his. Bunlar onunkilerdir.
These are her books. Bunlar onun kitaplarıdır. Kadınlar için
These are hers. Bunlar onunkilerdir.
These are its books. Bunlar onun kitaplarıdır. Hayvanlar ve cansızlar için
These are its. Bunlar onunkilerdir.
These are our books. Bunlar bizim kitaplarımızdır.
These are ours. Bunlar bizimkilerdir.
These are your books. Bunlar sizin kitaplarınızdır.
These are yours. Bunlar sizinkilerdir.
These are their books. Bunlar onların kitaplarıdır.
These are theirs. Bunlar onlarınkidir.
DERS 9
Olumsuz (negative) cümleler:
İngilizce’de “not” kelimesi olumsuzluk ekidir. Cümlede yardımcı fiilden sonra gelir ve cümleyi olumsuz hale getirir. Böylece;
a) Genis zaman (simple present tense) ve geçmiş zaman (past tense) yardımcı fiili olan am, is, are, was, were’den sonra :
Ahmet is a doctor.
Ahmet is not a doctor. Veya bunu kısaltırız:
Ahmet isn’t a doctor.
b) Geniş zaman ve geçmiş zaman cümlelerindeki fiilleri, “do” veya “did” yardımcı fiiliyle, fiilin geniş zaman (mastar) yapısına ayırdıktan sonra, yardımcı fiilin ardından “not “ ekini getirerek;
I like books.
I do not like books. Her fiilin içinde “do” yardimci fiili vardir. Bu, üçüncü tekil
şahıslarda “does” şeklindedir.
She likes books.
She does not like books.
c) Geçmiş zamanda, fiillerin içindeki do veya does yardimci fiili, “did” haline dönüşür.
I liked books.
I did not like books.
She liked books.
She did not like books.
Olumsuz cümleleri kisaltmak icin yardimci fiil ile not eki birleştirilebilir.
I don’t like books.
She doesn’t like books.
I didn’t like books.
She didn’t like books.
DERS 10
Olumlu sorular (Affirmative Questions)
Ingilizce’de soru cümlesi yapmak için, yardımcı fiili öznenin önüne getiriniz.
Mehmet is a carpenter.
Is Mehmet a carpenter?
You study English.
Do you study English?
Olumsuz sorular (Negative Questions)
Bu soru şeklini yapmak için de yine, yardımci fiil yer değiştirecek ve öznenin önüne geçecektir. Kısaltılmış cümlelerde “not” olumsuz eki, yardımcı fiille birlikte öznenin önüne gelir.
Ayşe is not a student.
Is Ayşe not a student?
Ayşe isn’t a student.
Isn’t Ayşe a student?
DERS 11
Bu cümlelerin cevaplari, genellikle “evet” veya “hayır” şeklindedir.
Bu cevaplar uzun veya kısa şekilde olabilir:
Is Mehmet a carpenter? Yes, he is a carpenter.
Yes, he is.
No, he is not a carpenter.
No, he isn’t.
Do you study English? Yes, I study English.
Yes, I do.
No, I do not study English.
No, I don’t.
Aşağıdaki olumlu cümleleri olumsuz hale getiriniz.
Örnek: It is a book.
It is not a book.
It isn’t a book.
1. It is yellow.
2. Selin is here.
3. I play the piano.
4. Mary is tall.
5. Ahmet and Mehmet are ready.
6. Joyce lives in a dormitory.
7. I visit them often.
8. They watch television.
9. Paul is on time.
10. Denny has a ticket.
Şimdi aynı cümleleri soru haline getiriniz ve cevaplandırınız.
DERS 12
(Tenses)
Zaman kavramını geçmişten gelip geleceğe giden düz bir çizgi olarak düşünelim.
Bu zaman çizgisi üstünde, geçmişte yaptığımız, şu anda da yapabileceğimiz veya ileride yapma olasılığımız olan hareketlerimizi anlatan cümleler, “Geniş Zaman” yani “Simple Present Tense” olan cümlelerdir.
I walk slowly. Ben yavaş yürürüm.
You walk slowly. Sen yavaş yürürsün.
He walks slowly. O (erkekler icin) yavaş yürür.
She walks slowly. O (kadınlar için) yavaş yürür.
It walks slowly. O (hayvanlar ve cansızlar için) yavaş yürür.
We walk slowly. Biz yavaş yürürüz.
You walk slowly. Siz yavaş yürürsünüz.
They walk slowly. Onlar yavaş yürürler.
Yukarıda gördüğünüz gibi “to walk” yani yürümek fiili, üçüncü şahıslarda “walks” şeklinde yazılmaktadır. Bunun nedeni fiilin içindeki “do” yardımcı fiilinin üçüncü tekil şahıslarda “ does” şeklinde olmasıdır. “Does” daki “es” eki, üçüncü şahıslar için kullanilan fiillere „s” veya “es” olarak eklenir. Bunun çeşitli örneklerini derslerimiz ilerlerken göreceksiniz.
Bu cümleleri soru haline getirirken, ana fiili yerinden oynatamıyacağımız için, her fiilin içinde bulunan yardımcı fiil olan “do” kelimesini, üçüncü şahıslar içinse “does” kelimesini öznenin önüne getireceğiz.
I walk slowly. I (do+walk) slowly. Do I walk slowly?
You walk slowly. You (do+walk) slowly. Do you walk slowly?
He walks slowly. He (does+walk) slowly. Does he walk slowly?
She walks slowly. She (does+walk)slowly. Does she walk slowly?
It walks slowly. It (does+walk) slowly. Does it walk slowly?
We walk slowly. We (do+walk) slowly. Do we walk slowly?
You walk slowly. You (do+walk)slowly. Do you walk slowly?
They walk slowly. They (do+walk)slowly. Do you walk slowly?
Daha önce de gördüğümüz gibi, olumsuz ve soru cümlelerinde, bu cümleleri oluşturmak için yardımcı fiilin yanına “not” getiriyor veya cümleyi soru haline getireceksek, bu sefer de yardımcı fiili özne’nin önüne alıyoruz.
I walk slowly. I do not walk slowly. Kısa olarak da: I don’t walk slowly.
You walk slowly. You do not walk slowly. You don’t walk slowly.
He walks slowly. He does not walk slowly. He doesn’t walk slowly.
She walks slowly. She does not walk slowly. She doesn’t walk slowly
It walks slowly. It does not walk slowly. It doesn’t walk slowly.
We walk slowly. We do not walk slowly. We don’t walk slowly.
You walk slowly. You do not walk slowly. You don’t walk slowly.
They walk slowly. They do not walk slowly. They don’t walk slowly
İlk derste öğrendiğimiz kuralı hatırlıyarak şimdi siz bu cümleleri olumsuz soru şekline getiriniz.
Örnek:
I walk slowly.
Do I not walk slowly? Veya kısa olarak: Don’t I walk slowly?
DERS 13
Geniş zamanı ana hattı ile öğrendikten sonra bu zamanın içindeki bir takım anlam değişikliklerini görelim.
a) Geniş zaman, zaman çubuğunun üzerinde, her zaman yaptığımız, hissettiğimiz veya durumumuzu bildiren bir cümle yapısıdır. Ancak aşağıdaki örnekde olduğu gibi bazen sadece o anı gösterebilir.
(Şu anda) kaç tane uçak görüyorsun? Diye sorulsa,
« I see four planes .» denir. Bunun anlamı zaman çubuğu üstünde o anda
yaptığınız bir işlem, gördüğünüz uçak sayısıdır. Çubuk üstünde
gösterirsek; (X konuştuğumuz veya düşündüğümüz andır.)
Buna bir kaç örnek daha verelim:
You look well.
I am thirsty.
I want some coffee.
b) Aşağıdaki örneklerdeki geniş zaman cümleleri ise, konuşulan anı içine aldığı gibi, o anın daha öncesinden başlamış ve daha sonraya da uzanabileceğini anlatmaktadır.
My father is an economist.
I play the piano.
She teaches mathematics.
c) Aşağıdaki örneklerde ise geniş zaman, olayın veya söylenilenin şu an için geçerli olduğu gibi geçmişte veya gelecekte de ara ara olabileceği anlamını taşımaktadır:
Ali comes home every Saturday.
Tolga plays tennis in the mornings.
Sue goes to church often.
d) Aşağıdaki geniş zaman cümlelerinin anlamı, bu durumların her zaman için geçerli
oluşudur:
Istanbul is in Turkey.
The sun sets in the west.
e) Şimdi de geniş zamanlı cümle oldukları halde gelecekten haber veren örnekler görelim:
The plane arrives at three o’clock.
They leave in the evening.
________________________________X_________________ ___________________
Yukarıdaki örnekler, çok sık kullanılan cümleler olduklari icin şimdiden ezberlemeye çalışırsanız ilerisi için sizlere faydalı olacaklardır. Bugün için sizlerin yapmas gereken, soru halinde olmayan cümle yapısında önce öznenin geldiği ve özneyi fiil veya yardımcı fiilin takip ettiği ve bu cümlelerın olumsuz ve soru haline getirilmesini iyice öğrenmektir.
DERS 14
Geçmiş zaman (Simple Past Tense)
Geçmiş zaman, fiilin geçmiş zaman halini kullanarak yapılır. Geniş zamandan farklı olarak, fiilin geçmiş zaman hali tüm şahıslar için, tekil veya çoğul hiç farketmeksizin,aynıdır.
Ancak “to be”nin geçmiş zaman hali, tekil veya çoğul şahıslar için farklıdır.
Geniş zaman Geçmiş zaman
I am beautiful. Güzelim. I was beautiful. Güzeldim.
You are beautiful. Güzelsin. You were beautiful. Güzeldin
He is beautiful. O güzeldir. He was beautiful. O güzeldi.
She is beautiful. O güzeldir. She was beautiful. O güzeldi.
It is beautiful. O güzeldir. It was beautiful. O güzeldi.
We are beautiful. Biz güzeliz. We were beautiful. Biz güzeldik.
You are beautiful. Siz güzelsiniz. You were beautiful. Siz güzeldiniz.
They are beautiful. Onlar güzeldir. They were beautiful. Onlar güzeldiler.
Bir iş bir oluş bildiren fiillerin çoğu, “d”, “ed” veya “t” harfi eklenerek geçmiş zaman haline getirilir:
1) Sonuna sadece “t” harfi eklenerek, geçmiş zaman haline getirilen fiillerin sayısı azdır. Buna bir örnek olarak,
mean – meant
Fiilini gösterebiliriz.
2) Fiil, “e” veya “ee” ile bitiyorsa, genellikle “d” harfi eklenerek geçmiş zaman haline getirilir:
raise – raised
agree – agreed
3) Fiilin sonu h, w, x, y dışında başka bir sessiz harf ile bitiyorsa, son harf tekrarlanıp yanına “ed” eklenir.
stop – stopped
beg – begged
4) Fiilin sonuna bir seessizden sonra “y” harfi geliyorsa, sondaki “y” kalkar ve “ied” eklenir.
try – tried
study – studied
Geçmiş zaman hallerini öğrendiğimiz bu kelimelerle şimdi birkaç cümle yapalım.
Geniş zaman Geçmiş zaman
I mean it. I meant it.
You mean it. You meant it.
He means it. He meant it.
She means it. She meant it.
It means it. It meant it.
We mean it. We meant it.
You mean it. You meant it.
They mean it. They meant it.


